106از رسول خدا(ص) نقل كرده كه آن حضرت فرموده است: بار سفر، بسته نمى‌شود مگر بسوى سه مسجد: «مسجدالحرام»، «مسجد من» و «مسجد بيت‌المقدس»، سپس گفت: بيت‌المقدس براى شما به جاى مسجدالحرام است و اين سنگى كه بر حسب روايت، چون پيامبر(ص) مى‌خواست به معراج رود پاى خود را بر روى آن گذاشت، براى شما به جاى كعبه است، آنگاه بر آن صخره، قبه‌اى بنا كرد و پرده‌هاى ديبا بر آن آويخت و خدمتگزارانى نيز براى آن قرار داده و از مردم خواست همان‌گونه كه پيرامون كعبه طواف مى‌كنند برگرد آن بنا طواف نمايند. و در روز عيد، قربانى كرده، سر خود را بتراشند اين رسم در دوران بنى‌اميه برقرار بود. 1
ناصر خسرو پيرامون حوادث قرن پنجم مى‌نويسد: گروهى از اهل شام در موسم حج به قدس آمده مراسمى داشته، گوسفند قربانى مى‌كنند و گاهى در يك سال بيش از 20هزار نفر آنجا حاضر مى‌شوند... 2
حجاج بن يوسف ثقفى كه از كارگزاران سفّاك و مشهور اين دوران است از زائرين قبر رسول‌خدا(ص) مى‌خواست به جاى قبر پيامبر(ص) گرداگرد قصر عبدالملك طواف كنند. 3
متوكل، خليفه عباسى نيز براى شكستن حرمت حج و بى‌اعتبار ساختن آن در جامعه، بنايى در سامرّا شبيه كعبه ساخت و در نزديكى آن، سرزمينهايى را به نام‌هاى منا و عرفات و... نامگذارى كرد و آنگاه كه اميران او درخواست رفتن به حج داشتند به آنان پيشنهاد مى‌كرد در همين جا حج گذارده، طواف كنند. 4
در همين دوران نيز تعدادى از صوفيه با ايجاد انحراف در اذهان عمومى، مردم را از رفتن به حج برحذر داشته، به كارى ديگر ترغيب مى‌كردند. يكى از آنان به مريدى از مريدانش مى‌گويد: «به جاى رفتن به مكه، به خانه‌ات برگرد و به مادرت خدمت كن.» 5