79تأسيس و تدوين نمودند و آن را پى افكندند و شالودۀ آن را طراحى و تنظيم كردند. در همين راستا، بحث تفقه در دين را به عنوان يك رويكرد در بين اصحاب و شاگردانشان به مدار مباحث عميق حوزۀ دين شناسى وارد كردند كه به عنوان نمونه به يك مورد از بيانات آن حضرت استناد مىكنيم: 1
امام باقر(ع) فرمود: «جويندۀ علم در دين (عالم)، براى شيطان، سختتر و نااميد كنندهتر است از هزار عبادتگر(عابد).» 2 همچنين فرمود: «در دين بينديشيد و در حلال حرامش تفقه نماييد و الا از بيابانگردان خواهيد بود.» 3
در همين راستا لزوم فتوا را مطرح كردند و ياران خود را از فتواى بدون علم و با تكيه بر قياس بر حذر داشتند و آنها را بدعت شمردند و به خصوص غير قابل قياس بودن احكام و سنت را با تأكيد فراوان مطرح نمودند و نيز ياران خويش را به وقوف در شبهات ارشاد كردند و «وقوف عند الشبهات» را فرض شمردند.
مسائلى چون استصحاب، اشتغال، برائت، احتياط، وقوف عندالشبهه، ذمّ قياس و فتواى بدون علم و... از آموزههاى مهمى است كه باب آنها در دوران امام باقر(ع) توسط ايشان گشوده شد و سپس در دوران فرزند گرامىاش امام صادق(ع) به اوج بلوغ و عظمت دست يافت.
3. شبه زدايى از ساحت انديشۀ دينى
اموىها در شام و مبلغان و مروجانشان در اقطار عالم اسلامى آن روز، مدت زمانى را به ترويج شبهه در باب امامت، تشيع، حقانيت اهل بيت و در كل، به تحريف و قلب و واژگونى حقايق اسلامى پرداختند و سبب انحرافاتى عظيم در جوامع دينى آن روز شدند. عقايدى همچون خوارج، مرجئه، قدرىها و... به وجود آمدند و امويان از اين عقايد انحرافى پشتيبانى مالى همه جانبه مىكردند. امام باقر(ع) با ايجاد مكتب فكرى خودشان و بر مدار تفكر نبوى و اهلبيت طهارت(ع) با اين كژ انديشههاى علمى و انحرافات فكرى عميقى كه در حركت