178مكاتبات و ميانجى‌گرى مصر نيز براى حل اختلاف مؤثر واقع نشد و بدين ترتيب، دولت ايران در سال 1323ش. روابط خود با آل سعود را قطع و مانع حج‌گزارى ايرانيان شد. (روزنامه خاطرات عين‌السلطنه، ج10، صص8017 ).
از سرگيرى روابط ايران و عربستان در پى نامۀ ملك عبدالعزيز سعودى به محمد رضا شاه عملى شد كه در آن، خواستار از سرگيرى روابط ايران و عربستان و فرستادن وزير مختار به دربار يكديگر شد. حجاج ايرانى در قالب كاروان‌هاى حج به حجاز اعزام شدند. (اسناد روابط ايران و عربستان سعودى، به كوشش: على محقق، ص 39، «مقدمه»، صص130-131)
* مناسبات انقلاب اسلامى با حجاز
اين بخش، با توجه به معاصر بودن تا قبل از حكومت ملك سلمان براى خوانندگان مشهود است.
شرح حال مناسبات ايرانيان با سرزمين حجاز در دوره هاى گذشته، تنها به عنوان مقدمه‌اى به منظور اين بود كه يادآورى شود بعضى از عوامل در تمام دوره‌هاى تاريخى وجود داشته‌اند كه عبارت‌اند از:
1. مشكلات و مصائب براى زائران ايرانى به شكلهاى مختلف همواره وجود داشته است ولى به دليل وجود مصائب و مشكلات، زائران از اين سفر معنوى امتناع ننمودند.
2. دولتمردان ايرانى براى رفع مشكلات در همۀ دوره‌ها بى‌تفاوت نبودند و سعى در مرتفع نمودن آنها داشتند.
3. اختصاص بودجه جهت تسهيلات اين سفر براى اكثر دولت‌ها امرى مهم بود.
4. اعزام با شكوه هرچه بيشتر كاروان‌هاى حج، در همه دوره‌ها امرى قابل توجه بود.
5 . نياز هر دو سرزمين به برقرارى ارتباط از طريق اين سفر، همواره وجود داشته است.
6 . اهم دغدغۀ همۀ حاكمان ايران براى انجام اين سفر، حفظ امنيت زائران ايرانى، احترام به آنها، ارائۀ خدمات بيشتر و بهتر به آنها در طول اين سفرمعنوى بوده است.
در عصر كنونى با تغييرات اساسى كه در انجام اين سفر، با توجه به وجود وسايل حمل و نقل هوايى و امنيت راه‌ها براى زائران ايجاد گرديده است و همچنين قوانين بين‌المللى حقوق بشر كه حفظ امنيت جان و مال اتباع خارجى پس از صدور ويزا به عهدۀ كشور ميزبان مى‌باشد، مشكلات و موانع سر راه زائران ايرانى به شكل و شمايل ديگرى خود را نمايان كرده است كه تمامى دست‌اندركاران حج مى‌بايست در جهت رفع آنها برنامه‌ريزى‌هاى لازم را انجام دهند و آنها را به حداقل برسانند. در ذيل به بخشى از اين مشكلات كه بيشتر آنها جنبه بدرفتارى از