55ساختار تربيتى امام مجتبى(ع) آن چيزى بود كه همۀ كلمههايى را كه مىشنيد، در آنها موجى از ايمان و شعلههايى از تابش حقيقت را در جانش مىريخت؛ به خصوص آنگاه كه اذان معنويت و عشق و دلدادگى را پيامبر بشريت و رسول اعظم بر گوشش خوانده كه خود فرمود:
«مَنْ وُلِدَ لَهُ مَوْلُودٌ فَلْيُؤَذِّنْ فِي أُذُنِهِ الْيُمْنَى بِأَذَانِ الصَّلَاةِ وَ لْيُقِمْ فِي أُذُنِهِ الْيُسْرَى فَإِنَّهَا عِصْمَةٌ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ». 1
«هر كس كه خدا به او فرزندى عطا فرمود، در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه گويد، كه نگهبانى و حفظ از خطرِ شيطانِ رانده شده است.»
پيامبرخدا و على و زهرا(عليهما السلام) در تربيتش، روش محبت را در نهايت صفا و صميميت اعمال نمودند كه پيامبر فرمود: «هركس نسبت به اطفال محبت ننمايد، از ما نيست». 2و نيز تكريم شخصيت را در حقش اعمال نمودند كه پيامبر درحضور جمع، كه حسن(ع) نيز در سمت راستش نشسته بود، خطاب به مردم فرمود: «مردم! فرزندم حسن(ع) آقا و بزرگ است. به بركت او ميان امتم اصلاح خواهد شد». 3
و روش الگو دهى را نيز به نهايت بلوغش، به كار بستند؛ روشى كه بايد حسن(ع) از جدش و پدر و مادرش الگو بگيرد و با مقياس وجود نورانى آنها خود را بسازد و حقيقتا كه چنين شد.
فاطمه زهرا(س) در اعمال روش الگويى، در گهواره فرزندش حسن(ع) را به الگويى والا توجه مىدهد. هنگامى كه او را در گهواره مى نهاد، مىفرمود:
أَشْبِهْ أَبَاكَ يَا حَسَنُ
«يعنى، حسن جان، مانند پدرت باش، ريسمان را از گردن حق بردار و خداى داراى بخشش و كرم را پرستش كن و با افراد دشمن حق و كينه ورز دوستى مكن.»
اين شيوههاى تربيتى، شخصيتش را پروراند و از او شخصيتى پروراند كه وجودش، امت اسلامى را و قرآن نبوى و سنتش را پاس داشت.
ابعاد شخصيتى امام كرامت
امام مجتبى(ع) در پرتو تربيت و وراثتى كه از نياى خود به ارث برده بود، شخصيتى داراى ابعاد گوناگون عالى و انسانى را به ظهور رساند و در قلّۀ تاريخى شخصيت هاى نمونه و والا قرار گرفت؛ به گونهاى كه او را نمونهاى جامع، در طهارت، ايمان، قوت عقل و خرد، تقوا و حلم،