80نويسنده است؛ زيرا اغلاط فراوانى در آن وجود دارد. برخى از آنها همچنان باقى ماند كه اشاره كردهام. برخى هم با توسل به منابع كتاب و آثار ديگر اصلاح شده است. اين رساله مىتواند همان رسالهاى باشد كه منزوى در فهرستوارۀ 1/218 از كتابخانۀ جامى تاجيكستان معرفى كرده است. همو رسالهاى با همين نام از كتابخانۀ تاشكند معرفى كرده كه بايد آن را هم ديد و در بارۀ نسبتش با اين متن قضاوت كرد. نكتۀ مهم آنكه در صفحۀ آغازين، از چهار صفحهاى كه ربطى به رساله ندارد و مطالب متفرقه است، شعرى كتابت شده:
[گرچه خوبان ز مه فزون باشند
و عدد 965 روى آن آمده كه ممكن است [به امكان بعيد] تاريخ كتابت آن شعر باشد. اما اينكه اين صفحه چه ربطى با اصل رساله دارد، و اينكه آيا تاريخ كتابت آن شعر است، بايد بيشتر مورد بررسى قرار گيرد. شايد برگهاى با آن تاريخ بوده كه بعدها روى اين نسخه چسبانده شده است.
درهم ريختگى بخشى از نسخه، به علاوه ناقص بودنِ آن از آخر، يك مشكل اصلى براى اين نسخه است كه فقط با يافت شدن نسخهاى ديگر مىتوان آن را تكميل كرد.
باب اول، سوم و چهارم كتاب كامل است. اما باب دوم آن، كه در بارۀ بقيع بوده، در دو - سه جا درج شده كه سعى شد همۀ آنها به ذيل باب مذكور منتقل شود، اما متأسفانه به دليل اشتباهى كه در استسناخ نسخۀ موجود پيش آمده بوده و به احتمال كاتب متوجه جابجايى صفحات در نسخه اصل خود نشده، بىنظمىهايى ديده مىشود.
همچنين خاتمۀ كتاب سه فصل بوده كه تنها فصل اول آمده و همان هم، پايانش ناقص مانده است.
موارد ناخوانا نيز وجود دارد كه بنده در حد توان تلاش كردم اشكالات را رفع و رجوع كنم. اميدوارم با پيدا شدن نسخهاى ديگر، اين اشكالات به كلى رفع شود.
در بارۀ نثر رسالۀ حاضر، به دليل نداشتن تخصص نمىتوانم قضاوتى بكنم، تنها مىتوانم بگويم كه نثر آن، فارسى ماوراء النهرى است و بنابراين بايد انتظار داشت كه برخى از لغات و تركيبات خاص آن ناحيه را داشته باشد.
بناى بنده توضيح مطالب مبهم يا مغلوط به لحاظ تاريخى نبوده و تنها مواردى كه ممكن بوده با ارجاع، متن تصحيح شود، توضيحى يا ارجاعى در پاورقى دادهام. بنابراين معناى باقى ماندن برخى از اشكالات اين نيست كه از آن غفلت كردهايم.