221

همكارى و همبستگى

يكپارچه سازى تلاش ها و متمركز نمودن توانايى ها، براى به ثمر نشستن پروژه هاى عام المنفعه و همچنين توسعۀ همه جانبه، يكى از نيازهايى است كه خلأ آن به شدت احساس مى شود. ضرورت ها و نيازهاى بيشمارى در حوزۀ امنيت، محيط زيست، بهداشت و. . . وجود دارند كه هيچ دولتى - هر چند بزرگ و توانمند - به تنهايى نمى تواند عهده دار تأمين آنها شود و معضلات و مشكلات پيش روى آن را، كه عموماً جنبۀ بين المللى و حتى بين قارهاى دارد، حل كند. براى مثال مى توان به بحران تروريسم بين الملل، آلودگى محيط زيست و پديده هاى سه گانۀ هولناك و مخاطره انگيزى به نام «فقر، گرسنگى و بيمارى» كه جان ميليون ها انسان را مى گيرد، اشاره كرد. ¹

خداوند متعال در آيۀ زير بندگان خويش را به همكارى تشويق كرده است:

(وَ تَعٰاوَنُوا عَلَى اَلْبِرِّ وَ اَلتَّقْوىٰ وَ لاٰ تَعٰاوَنُوا عَلَى اَلْإِثْمِ وَ اَلْعُدْوٰانِ) . ²

«و (همواره) در راه نيكى و پرهيزگارى با هم تعاون كنيد! و (هرگز) در راه گناه و تعدّى همكارى ننماييد! . . .»

با مراجعه به سيرۀ پيامبر گرامى اسلام محمد مصطفى (ص) مى بينيم كه ايشان در خشكسالى و قحطى مكه با دادن پشته هاى گندم و جو، به يارى كفار قريش شتافت. ايشان حتى در دورۀ قبل از اسلام در جنگ فجار كه در آن نيكوكاران براى نابود كردن اشرار و مفسدان همكارى مى كردند نيز شركت كرد. همچنين پيامبر خدا (ص) در بازسازى خانۀ كعبه كه بر اثر سيلى ويرانگر، آسيب ديده بود، مشاركت داشت. آنچه گفته شد، دليلى است بر اين كه همكارى و همبستگى براى انجام امور شايسته و خيرخواهانه، يكى از اساسى ترين مبانى تسامح دينى در ميان مردم به شمار مى رود. ³

با توجه به احاديث نقل شده، مى توان دريافت كه بخش زيادى از اين احاديث به همكارى و هميارى ميان همۀ انسان ها اختصاص يافته است. حضرت رسول (ص) مى فرمايند:

«الْخَلْقُ كُلُّهُمْ عِيَالُ اللهِ فَأَحَبُّهُمْ إِلَى اللهِ - عَزَّ وَ جَلَّ - أَنْفَعُهُمْ لِعِيَالِهِ» .

«مخلوقات، همگى خانواده‌ى خداوند هستند، بنابراين محبوب‌ترين فرد نزد خداوند كسى است كه بيشترين سود و منفعت را به خانوادۀ خداوند برساند.»

در جاى ديگرى مى فرمايند:

«إِنَّ اللهَ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا دَامَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ» ؛ «تا هر زمانى كه بنده به برادر خود كمك كند، خداوند متعال نيز به او كمك خواهد كرد.»

منظور از «برادر» در حديث شريف، برادر دينى يا برادر خونى نيست؛ بلكه هر انسانى را بدون