218از حاكمان، مفهوم واقعى جهاد اسلامى را درك نكردند. كينه توزان نيز از اين روزنه نفوذ كرده و شبهات خود را القا مى كنند. جاى تأسف دارد كه بسيارى نيز فريب اين شبهات را مى خورند.

يكى ديگر از مظاهر تسامح دينى مسلمانان با پيروان ديگر اديان، عدم تعرض به كليساها و معابد مسيحيان و يهوديان است. حتى بت ها نيز تا كنون در سرزمين هاى مسلمان نشين پا برجا هستند. نخستين فاتحان اين سرزمين ها، براى احترام به احساسات مذهبى پيروان آيين بت پرستى، آسيبى به آنها وارد نكرده ا ند. نقطۀ مقابل اين نوع برخورد مسامحه آميز را در رفتار كليسا در قرون وسطى مى توان مشاهده كرد. كليساى قرون وسطى با كمك «شارلمان» پادشاه فرانسه، قانونى را تصويب كرد كه بر اساس آن، هركس از مسيحى شدن سر باز مى زد، محكوم به اعدام مى شد! شارلمان هدف از حمله به آنگلو ساكسون ها را مسيحى كردن آنان اعلام كرده بود.

دادگاه هاى قرون وسطى واقعاً شرم آور بود. كليسا نظرات خود را بر مردم تحميل مى كرد. در اين دوره، سيصد هزار نفر به دار مجازات آويخته شدند و سى و دو هزار نفر را زنده زنده سوزاندند؛ از جمله مى توان به قتل جغرافى د انان معروف، مانند «برونو» براى اعتقاد به «تعدد عوالم» و همچنين «گاليله» براى اعتقاد به «گردش زمين گرد خورشيد» اشاره كرد. استاد «رينو» مى گويد: فرانسه در سال 1985 دستور تحريم مذهب پروتستان را صادر كرد و كليساهاى آنان را ويران ساخت و سران آن را تبعيد نمود. اين كشور در سال 1715 ميلادى هر صيغۀ ازدواجى را كه به شيوۀ مذهب كاتوليك منعقد نشده بود، غير قانونى دانست. ¹

آدام متنز مى گويد: «حكومت اسلامى در آيين هاى مذهبى اهل ذمه هيچ دخالتى نمى كرد؛ بلكه برخى از خلفا در اجتماعات و اعياد آنها حاضر مى شدند و دستور حفاظت از آنان را صادر مى كردند» .

گلد تسهير شرق شناس يهودى مى گويد: «اسلام به دليل سياست هوشمندانۀ خود، رفته رفته به يك قدرت بين المللى تبديل مى شد. در دوره هاى نخستين، گرويدن به اسلام اجبارى نبود. به عنوان مثال، در دورۀ حكومت اسلامى در هندوستان، آيين هاى كهن در معبدها به اجرا در مى آمد.» ²

على رغم آنچه گفته شد، اسلام پيروان خود را تشويق مى كند تا ديگران را با مهربانى و عطوفت، به اين دين دعوت كنند؛ زيرا اسلام بر اساس آيۀ زير تنها دين صحيحى است كه خداوند آن را مى پذيرد:

(وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ اَلْإِسْلاٰمِ دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فِي اَلْآخِرَةِ مِنَ اَلْخٰاسِرِينَ) . ³

«و هر كس جز اسلام (و تسليم در برابر فرمان حق) آيينى براى خود انتخاب كند، از او پذيرفته نخواهد شد و او در آخرت، از زيانكاران است.»

اسلام، مخالفان خود، به ويژه اهل كتاب را به گفتگو براى رسيدن به نتيجۀ مشترك، دعوت مى كند: