131جانب قبله دروازه و آن خانۀ امام زين العابدين بوده. بناى آن قبّه را ابن ابى هيجاء وزير عبيديين ¹در سال پانصد و چهل كرده است.

ديگر مواضعى كه در بقيع زيارت بايد كرد، يكى «مسجد ابى ابن كعب» است كه حضرت - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم - آنجا نماز كرده‌اند، يك بار يا دو بار. و آن مسجد بر دست راست كسى است كه از باب بقيع بيرون آيد، محاذى قبّۀ امهات مؤمنين و امام عقيل - رضى الله عنه -.

قبر خواجه محمد پارساى بخارى

ديگر جايى كه در بقيع زيارت بايد كرد، شيخ العجم خواجه محمد پارساست. مزار ايشان در جوار قبّۀ فيض آثار با بركات ازواج ظاهرات طاهرات است. ايشان از اصحاب كبار خواجه بزرگ خواجه بهاء الدين نقشبند و يار غار خواجه علاء الدين عطارند - قدس الله سرّهم -. وفات ايشان روز چهارشنبه بيست و سيم ذى الحجه است هشتصد و بيست و دو [822]. بر سر قبر ايشان دو لوح نمايان است از سنگ مرمر و رخام گذاشته‌اند كه از ساير قبور در آن منبع پرنور ممتاز و نمايان است؛ و در لوح مقدم آن نوشته‌اند كه: «هذا مرقد شيخ الاسلام وصفوة الأولياء العظام جلال الدين والحق أبي الفتح خواجه محمد بن محمد بن محمود الجعفر الطيار الحافظي البخاري - قدس الله ُ تعالى ارواحه - نقل إلى جوار رحمة الله تعالى في ذي الحجة اثنين و عشرين و ثمانمائه [822] -» و در لوح مؤخر آن اين عبارت نوشته‌اند كه اين قبر شريف و صريح لطيف، مشهد منوّر و مرقد معطّر، قطب آفاق، حضرت خواجه حافظ الدين محمدبن محمد پارساى بخارى است - نوّرمرقده -.

پوشيده نماند كه «جماعت ماوراء النهرى» كه ساكن مدينه سكينه‌اند، يا در ايام حج به زيارت آيند، چون وفات را دريابند، در جوار مزار آن بزرگوار مدفون گردند و در آن منزل كه بابى است از جنّت بى‌منّت، مكان گيرند. چون ماوراء النهر بهشت و اهل آن بهشتيان اند مناسب آن مكان اند، كما قال ظهير الدين الفارابى:

ماوراء النهر خطه‌اى است عجيب

فصل دويم در بيان زياراتى كه داخل قلعۀ مدينۀ منوّره است

مقتل اميرالمؤمنين عثمان بن عفّان يعنى خانه‌اى كه ايشان را در آن شهيد كرده‌اند ²و آن نزديك به حرم محترم است، محاذى باب جبرئيل - عليه السلام - و رباط عجم و بعضى عمارات