125گويند و بعد از نماز عصر. . . اسبان بادپاى دونده سوار شوند، و نيزههاى بلند بر كتف نهند، به نقاره و نفير به جانب قلعه مدينه متوجه شوند. چون به موضع بطحان كه ميان مدينه و قبا است آيند، و دو جماعت شوند به طريق محاربه به جانب يكديگر اسب اندازند، و نيزهها را حواله سازند، اسب تازى و چابك سوارى و سلاح شورى آنچه دانند به جاى آرند. بعد از آن قُبَيل شام به مدينه سكينه نبى كرام - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم - با جاه و سلطنت تمام درآيند، و هر كدام از خدّام به مقام خود آرام گيرند و بعد از آن جريده ها را كه آوردهاند، از ابتداى بيستم آن شهر در حرم محترم با هم فراهم آرند و جاروب بندند و هر يك از آغوات يك شب و يك روز جشن دلفروز كرده، انواع طعام و فواكه و شيره شربت حاضر كنند، مشايخ عظام و حفاظ شيرين كلام در آن مجمع آيند و مولود گويند و نعت نبى - صلّى الله عليه [وآله] و سلّم - خوانند. هر يك از خدّام را از اين طريق طعام نوبت رسد و در شب نوبت خود، به تعصّب يكديگر، خانه و گذر خود را از يكديگر بهتر چراغان كنند، لعبها و طربها نمايند تا مدت دوازدهم ماه ذى القعده، اين صحبت به طريق نوبت منعقده باشد و جاروب چه مقدار كه قصد كردهاند بسته شود و آن جاروبها را به انواع تكلّف و زيب بندند، دور دشنه او پرچمهاى مخمل و قماش ناجل اطلس زربفت و كيمثانهاى 1طلا و نقره در هم بريده كار فرمايند، به مبلغهاى گران به زائران فروشند، و اكثر آن را به سركار خونگار روم برند، و در خانههاى خود به اعزاز و اكرام نگاه دارند.
آن خاك رهت تاج شرفْ كيوان را
چون صباح هفدهم شهر ذى القعده شود، بعد از اداى فرض بامداد، شيخ الحرم به امداد قاضى اعظم و ساير خدّام حرم محترم و اكابر معظم با هم فراهم آمده، هر يك جاروب به دست گيرند و اول به بام مسجد خيرالأنام - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم برآيند - و آن بام را به تمام جاروب كنند و در آن هنگام بر سر خاص و عام از بالاى طبقهاى مويز و خرما و بادام به صحن حرم محترم به اكرام پاشند و خلق بر آن ازدحام عام نمايند و به طريق تبرّك ربايند، بعد از آن فرود آمده، درون مسجد و صحن حرم را و اطراف جوانب حرم را جاروب كند و در ضمن جاروب كردن ذكر و تسبيح به آهنگ مليح گويند. بعد از آن به حجرۀ شريفه درآيند و آن روز باب متهجّد را كه طريق شمالى است گشايند و حجرۀ شريفه را جاروب كرده، مصحفها و جزوه ها و تسبيحهايى كه در مسجد شريف باشد، همه را جمع ساخته، به درون حجره منيفه