107او كه مخمّس تصوير كرده‌اند، خطا است و گفته است كه حجرۀ شريفه را از درون گز كردم، مقدم او كه طرف قبله است ده گز و ثلث گز بود و عرض او از جانب مشرق هفت گز و نصف و ثمن گز است و عرض ديوار او از همه جانب يك و نيم گز و دو قيراط است مگر جانب شرق كه يك ذراع و ربع و ثمن است و ارتفاع آن سيزده گز و ثلث گز است و بعضى جهات از سيزده زياده است. ¹

و نيز گفته است كه اين است صورتى كه ما حجرۀ شريفه را بر آن يافتيم، اگر چه بعضى اهل تواريخ بر بيست گز يقين ²كرده‌اند و آن صورت، در «خلاصة الوفا» مسطور است از «كتاب اخبار حسينه در آثار مدينه» كه ترجمۀ «خلاصة الوفا» ست؛ و آن تصنيف دولت ايشان سلطانى است كه مشهور به آق سلطان از نسل چنگيز خان است، نقل نموده شده از نسخه‌اى كه به خطّ مصنف است. ³و اين كه صاحب تاريخ گفته است اين است صورت حجرۀ شريفه بعد از حريق اول و حريق آخر بدان قرار يافته، بدان كه خطّ سرخ بيرون، نشان حايط ⁴عمر بن عبدالعزيز است و خطّ سيا [ه] علامت بناى درون است و خط كه بر سر قبور شريف حدّ قبّۀ منيفه و خطوط ديگر كه در ديوار قبله است علامت اين است كه او را از زمين حجره نيست و آن صورت، اين است.

اما صورت قبور پر نور شريفۀ مذكوره را بعضى مستقيم گفته‌اند و بعضى مسطح، و جمع بين القولين ظاهر است؛ چرا كه مى‌تواند كه اول مسطح بوده باشد، بعد از افتادن ديوار حجرۀ شريفه مستقيم ساخته باشند.

اما در كيفيت قبور ثلاثه، اقوال سبعه است و مجموع آن اسنادش در كتاب «خلاصة الوفا» مذكور است، و مصنف آن كتاب از آن جمله سه قول را اعتبار كرده‌اند و باقى را معتمد نيست؛ گفته:

قول اول آنكه، اصحّ اقوال است و جمهور اهل حديث و ارباب تواريخ برآن‌اند، اين است كه سر مبارك آن حضرت - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم - به جانب مغرب است، متوجه قبلۀ شريفه جانب قبله است كه جنوبى مدينه است، و آن در قبله قبر شيخين است و بر وجهى كه سر ابوبكر مقابل دوش آن سرور - صلّى الله عليه [و آله] و سلّم - و سر عمر محاذى دوش صديق اكبر است. ⁵

قول دوم آنكه، قاسم [محمد] بن ابابكر از عايشه روايت كرده است: ام‌المؤمنين بر من كشف