166و نظريات روانشناسى در مراحل مختلف تصميمگيرى، برنامهريزى، اجرا و نظارت كليۀ اقدامات و فعاليتهاى مرتبط با زائران به مسئولان و كارگزاران حج كمك مىكند تا عمليات حج را با مشكلات كمتر و بهرهمندى بيشتر از ظرفيت معنوى حج به انجام رسانند.
بر اين اساس، در يك تقسيمبندى كلى بر اساس گروههاى هدف، ميتوان كاربردهاى روانشناسى در عرصۀ حج و زيارت را به چهار دسته بزرگ تقسيم نمود:
1. كاربردهاى روانشناسى در عرصۀ سياستگذارى، برنامهريزى، نظارت و اجراى عمليات حج، كه مخاطب آن كارگزاران و مسئولان ستادى سازمان حج و زيارت و بعثۀ جمهورى اسلامى ايران مىباشند.
2. كاربردهاى روانشناسى در حوزۀ آموزش، اصلاح رفتار و فرهنگسازى كه نيازهاى روانشناختى روحانيون و مسئولان فرهنگى حج را مرتفع مىسازد.
3. كاربردهاى روانشناسى در امور مربوط به ادارۀ كاروان، ارتباط با زائران و حل تعارضها و مشكلات احتمالى مديران، معاونان و خدمه كاروانهاى حج.
4. خدمات روانشناسى به حجاج و زائران بيتاللهالحرام براى يادگيرى بهتر احكام حج، موفقيت در تهذيب نفس واصلاح رفتارها وعادات ناپسند و درمجموع استفاده مطلوبتر از اين سفر معنوى.
بنابراين، بهينهسازى مراسم حج و كسب حداكثر رضايت حجاج، بهره بردن از آثار باطنى حج و آثار تربيتى آن، حفظ ارزشهاى حج و نهادينه شدن آن در فرهنگ دينى جامعه و همچنين تجلى آثار معنوى حج در رفتار دينى و ساير بخشهاى زندگى حجاج، مستلزم توجه به ابعاد روانشناختى حج و كاربرد يافتههاى اين علم در اجزا و مراحل مختلف اين سفر عبادى - معنوى مىباشد.
منابع
الآمدى التميمى، عبدالواحد. (1410 ق) . غررالحكم و دررالكلم. قم: دارالكتاب الاسلامى.
اتكينسونها و همكاران. (1384) . زمينه روانشناسى هيلگارد. ترجمه محمدنقى