89شركت كنندگان را به اهميت گروه و جامعه در قالب آيينهاى مذهبى آگاه مىسازد. بدينسان مناسك، همبستگى و انسجام اجتماعى را ايجاد و حفظ مىكند (رهبرى، ص155، 1380) .
«ردكليف براون» معتقد است مناسك داراى كاركرد اجتماعى ويژهاى است كه ضمن حفظ احساساتىكه مبناى ساختمان را تشكيل مىدهد، آن را از نسلى به نسل ديگر منتقل مىكند (رهبرى، ص155، 1380) .
به عقيدۀ «گيرتس» ، مناسك همان ساز وكارى است كه منجر به ايمان مىشود. ايمان مذهبى در جريان مناسك مذهبى ايجاد مىشود. دينِ زنده با ماهيتى كه دارد، بايد رابطۀ اجتماعى را خلق و از آن نگهدارى كند. (رهبرى، ص156، 1380) .
بنابراين، به طور كلى مىتوان گفت: حج مهمترين مناسك دينى در آيين مقدس اسلام است كه سالانه ميليونها نفر از مسلمانان سراسر جهان را در اجتماعى بزرگ گرد هم مىآورد. پرداختن به كاركردهاى اين مهم، مىتواند ما را در شناخت كامل اين پديدۀ چند وجهى يارى رساند.
كاركردهاى حج
نويسندگان و پژوهشگران بسيارى در تلاش بودهاند تا كاركردهاى مهم حج را از ديدگاههاى گوناگون بنمايانند. در اين بخش، بيشتر بهكاركردهايى اشاره شدهكه درآثار محققان تبلور يافته است. گفتنى است، اين كاركردها، جامع و مانع نيستند و به دليل فزونى و تنوع چشماندازها و بينشهاى افراد مختلف، اين كاركردها نيز مىتوانند متفاوت باشند.
* مبلّغى (1388) 1از جمله پژوهشگرانى است كه به تبيين كاركردهاى حج پرداخته است.
كاركردهاى حج از ديدگاه وى عبارتاند از: