75آنجا كه هدف بعثۀ مقام معظم رهبرى و كارگزاران حج آن است كه همۀ حجاج، حجشان را درست انجام دهند، به همين دليل اگر حتى 5 درصد تا 10 درصد زائران هم دچار اضطراب باشند، بعثه رهبرى و سازمان حج بايد براى همين مقدار هم راه حلى ارائه كند.
افزون بر پژوهشهاى علمى، مشاهدات بالينى پزشكان، روحانيون و ساير دستاندركاران امر حج هم بيانگر اضطراب شديد در تعداد قابل توجهى از زائران است؛ براى مثال، در حج 1387 كه نگارنده پيگير اين امور بود، هيأت پزشكى مستقر در بعثه اعلام كرد كه پرمصرفترين داروها، بعد از داروهاى بيمارىهاى مسرى و رايج؛ مانند سرماخوردگى و آنفلوآنزا، داروهاى مسكّن و آرامبخش بوده است كه نشاندهندۀ ميزان بالاى اضطراب در زائران، به ويژه زنان و سالمندان است.
طبق گزارش پزشكان مستقر در كاروانها، بيشتر شكايات زائران از سردرد، شكمدرد، بىخوابى و. . . بوده است كه عمدتاً ناشى از وجود اضطراب و استرس در زائران است. البته اين بحث عمدتاً ناظر به حج تمتع است و احتمالاً اين مشكلات در عمرهگزاران، به دليل سادگى اعمال، كوتاه بودن مدت آن و اينكه تعداد قابل توجهى از آنان چند بار به حج يا عمره مشرف شدهاند، كمتر ديده مىشود.
بنابراين، امروزه هيچ يك از مسؤولان حج در اين واقعيت شك ندارند كه تعدادى از زائران دچار اضطراب و دلهرۀ شديد هستند و گاهى رفتارهايى از آنها سر مىزند كه موجب بر هم خوردن اعمال يا احتمالاً از بين رفتن ارزش تحوّلى حج در آنها مىشود. البته لازم به ذكر است كه بخشى از اين اضطرابها طبيعى است؛ زيرا:
اولاً: خود سفر اضطراب دارد و تمهيدات و مقدمات و مؤخرات آن، انسان را نگران مىسازد.
ثانياً: اين سفر خارجى است و سفر خارجى براى كسانى كه نوبت اولشان