149«حج، كانون معارف الهى است كه از آن محتواى سياست اسلام را در تمامى زواياى زندگى بايد جستجو نمود. حج پيامآور و ايجاد و بناى جامعهاى به دور از رذايل مادى و معنوى است. حج تجلى و تكرار همه صحنههاى عشق آفرين زندگى يك انسان و يك جامعه متكامل در دنياست. و مناسك حج مناسك زندگى است. و از آنجا كه جامعه امت اسلامى، از هر نژاد و مليتى، بايد ابراهيمى شود تا به خيل امت محمد (ص) پيوند خورد و يكى گردد و يدِ واحده شود، حج تنظيم و تمرين و تشكل اين زندگى توحيدى است. حج عرصه نمايش و آيينه سنجش استعدادها و توان مادى و معنوى مسلمانان است.» 1
«حج عبادت است و ذكر و دعا و استغفار؛ اما عبادتى و ذكر و استغفارى در جهت ايجاد حيات طيبۀ امت اسلامى ونجات آن از زنجيرها وغلهاى استعباد و استبداد و خداوندان زر و زور و تزريق روح عزت و عظمت به آن و زدودن كسالت و ملالت از آن. اين است حجى كه از پايههاى دين بهشمار رفته و اميرالمؤمنين على (ع) درنهج البلاغه آن را عَلَم اسلام و جهاد هر ناتوان و برطرف كنندۀ فقر وتنگدستى و مايۀ تقرب و نزديكى اهل دين به يكديگر شمرده است.» 2