148«اخلاق كريمه انسانى اسلامى را با همه زوّار از هر طبقه و هر طايفه و هر رنگ و هر زبان و هر كشور باشند، با دقت مراعات نماييد و در برخوردها و رفت وآمدها در جميع اوقات و احوال و پيشامدها صبور و بردبار باشيد و كريمانه با همه رفتار نماييد و در مقابل درشتيها، نرمى و سلم و در مقابل بدرفتاريها، خوبى و محبت كنيد و براى رضاى خداوند تعالى تحمل هر پيشامد بدى از هركس باشد، با روى گشاده و سعه صدر نماييد.» 1
3. درس تقوا و خويشتن دارى
يكى از مهمترين وظيفه زائران خانه خدا، تقوا و خويشتن دارى است. امام صادق (ع) در اين باره مىفرمايند:
«إِذَا أَحْرَمْتَ فَعَلَيكَ بِتَقْوَى اللهِ» 2.
حج، در جوهر و ذات خود، داراى دو عنصر اصلى است؛ «تقرب به خدا در انديشه و عمل» و «اجتناب از طاغوت و شيطان با جسم و جان» است. همۀ اعمال و تروك حج براى اين دو و در جهت آن و تأمين ابزار و مقدمات آن است. آيات حج ناظر به همين دو عنصر اصلى است؛ تقرّب به خدا، «ذكر و نماز و تسليم و احرام و به خود و خداوند انديشيدن و. . .
حضرت آيت الله خامنهاى در فراز ديگرى غفلت زدايى را يكى از برترين تدابير حج شمردهاند:
«آدمى در ميدانهاى گوناگون زندگى، قربانى غفلت خويش است. هر جا غفلت هست انهدام اخلاقى و انحراف فكرى و هزيمت روحى نيز هست و. . .
حج يكى از برترين تدابير اسلام در غفلت زدايى است. . .
مناسك حج، فرصت مىدهد كه ما اسارت و وابستگى غفلت بار خود به لذت طلبى و هوس و تن آسايى را موقتا ترك كنيم.» 3
حسن ختام اين نوشتار دو پيام از امام راحل و مقام معظم رهبرى است در بارۀ حج: