71از جمله كسانى كه «موطأ» 1و «مذهب مالك بن انس» را از طريق روايت و همراه با درايت و تفكر، به كشورهاى مغرب عربى منتقل كردند، دانشمندانى چون سحنون بن سعيد بن حبيب تنوخى و شجره بن عيسى مغافرى تونسى بودند.
حاجيان دانشمند كشورهاى مغرب عربى، اشتياق زيادى به برقرارى ارتباط با علماى مدينۀ منوره و ديدار از كتابخانه ها داشتند. علمايى كه در مسجد شريف نبوى مشغول تدريس بودند. حاج بن طاهر بن وعزيز در اين باره مى گويد: با دانشمندان ذيل ملاقات داشته است:
فقيه محدث ابراهيم بن عبد القاهر برى دينى و در درس هاى حديث و فقه او حاضر شده و از او اجازه گرفته است.
فقيه محمد بن احمد بن محمد حمد العمرى منسوب به عمر بن الخطيب. با او در برخى موضوعات مذاكره داشته و از او اجازۀ شفاهى گرفته است.
فقيه سيد خليل از دانشمندان مدينۀ منوره.
افزون بر اين، ديدار خود از كتابخانۀ مشهور شيخ الاسلام احمد عارف حكمت الحسينى در جوار مسجد شريف نبوى را ذكر مى كند. كتابخانه ا ى كه حدود شش هزار جلد كتاب را در خود جاى داده است. 2
علاوه بر آنچه گفته شد، ملاقات هايى علمى به منظور تحصيل علم ميان دانشمندان مغرب عربى و دانشمندان مدينۀ منوره و مكۀ مكرمه برگزار مى شد كه در آنها دانشمندان مغربى از علماى مكه و مدينه اجازه نامه مى گرفتند. براى مثال دانشمند و جهانگرد مغربى به نام عبد الله ابو مدين بن احمد صغير درعى در سال 1153 ه از محمد بن حديدى حنبلى پسر شيخ محمد سنبل يكى از فقهاى حنبلى در مسجد شريف نبوى اجازه نامه گرفت.
برخى از دانشمندان كشورهاى مغرب عربى هنگام اقامت در مكۀ مكرمه و زيارت مسجد نبوى در مدينۀ منوره، كرسى تدريس و آموزش را به عهده گرفتند و براى كسانى كه استفتاء مى كردند، فتوا مى د ادند.
دانشمندان مغرب عربى از كتابخانه ها وگنجينه هاى كتب موقوفه در مسجد الحرام و مسجد النبى (ص) استفاده مى كردند. آنها علاوه بر اينكه تعداد زيادى كتاب ها را در زمينۀ علوم مختلف اسلامى خريدارى كردند؛ كتاب هاى اين كتابخانه ها را براى مطالعه و استفاده از آنها به امانت مى گرفتند. يكى از عوامل حفظ نسخه هاى خطى و انتقال آنها به گنجينۀ كتاب ها در كشورهاى مغرب عربى، همين دانشمندان بودند.