64
شفا بخشى حج
چكيده
مطالعه در بارۀ حج و ابعاد گوناگون آن، به ويژه مطالعۀ آيات و روايات حج، اين نكته را روشن مىسازد كه حج داراى آثارى شگرف در علاج گرفتارىهاى روحى و روانى، فكرى و آسيبهاى اجتماعى است اين نوشتار بر آن است تا با بررسى بخشى آسيبها و چگونگى علاج آن در حج، گوشهاى از آثار اين ركن بزرگ اسلام را مطرح سازد؛ باشد كه اهل نظر با دقت و تأمل بيشتر، زواياى اين بحث را بهتر و بيشتر بكاوند و آن را به صورت شايستهتر مطرح سازند.
كليد واژهها: فلسفه و اسرار حج، آسيبهاى روحى و روانى، آثار اخلاقى حج و فلسفه عبادات.
مقدمه
موضوع فلسفه، اسرار وآثار عبادات، از ديرباز مورد توجه مردم بوده است. از همينرو، قرآن و روايات، پاسخ اين نياز را داده و در آيات متعدد و روايات فراوان به آن پرداخته شده است. دانشمندان نيز در اين عرصه، آثار مكتوب گرانسنگى را به يادگار گذاشته و هركدام با روشى به اين موضوع پرداختهاند.
نوشتار حاضر، گامى هرچند كوچك در اين مسير برداشته و در صدد است تا از زاويهاى ويژه به برخى از آثار و حكمتهاى حج بپردازد و آن، بررسى تأثير مناسك حج در درمان آسيبهاى روحى و روانى است.
شفابخشى حج
انسان، مركّب است از روح و جسم و از هر دو جهت نيازمند سلامت مىباشد. بشر در طول تاريخِ پرفراز و فرود خود، به دنبال كسب اين سلامت بوده و براى آن سرمايهگذارىهاى بزرگى كرده است.
سلامت جسم و سلامت روح
داشتن سلامتِ جسمانى، مرهون برنامه داشتن و اجراى آن است. تغذيه سالم، ورزش، تحرك جسمانى و مراقبت مستمر از جمله شرايط اين سلامت است.
همچنانكه سلامت جسمى نيازمند برنامه است، سلامت روحى نيز محتاج آن است.
از جمله مقدمات ضرورى براى تحصيل اين سلامت، شناخت آسيبها، دردها و درمانها است.
علاّمۀ طباطبايى در اين مورد مىنويسد:
«فللإنسان صحّة و استقامة روحية معنوية كما أن له صحّة و استقامة جسميّة صورية، و له أمراض و أدواء روحية باختلال أمر الصحة الروحية كما أن له أمراضاً و أدواء جسمية باختلال أمر الصحة الجسمية و لكل داء دواء و لكل مرض شفاء» .
«انسان داراى سلامت و استقامت روحى و معنوى است؛ چنان كه داراى سلامت و استقامت جسمى و ظاهرى است. براى روح نيز بيمارىها و داروهايى است كه به هنگام اختلال در سلامت آن تجويز مىشود؛ همانگونه كه در مورد بيمارىها و سلامت جسمانى نيز چنين است. براى هر دردى، دوايى و براى هر بيمارى شفايى است.»1