102شامى است و زمين حِجْر را به سنگهاى رُخام سفيد و سياه و سرخ و سبز و زرد فرش كردهاند و از آنجا كه زير ناودان است تا ديوار حِجْر هفده گز و ثُلث گز است و مقدار هفتگز يا شش گز و يك وجب از زمين خانۀ كعبه است و باقى جاى گوسفندان حضرت اسماعيل بوده، بعد از آن داخل حِجْر كردهاند و اين حِجْر دو باب دارد: يكى نزديك ركن شامى و ديگر نزديك ركن عراقى و مابين دو در حِجْر بيست گز است و دايرۀ حِجْر از جانب درون سى و هشت گز است و از جانب بيرون چهل گز و رُبع گز.
بعضى گفتهاند در خانه از جانب درون مع الحطيم، صد و بيست گز و نصف گز است. 1
امّا حُفره، كه پيوسته به ديوار شرقى كعبه است، نزديك به آستانۀ كعبه، كه در اين ايام به مقام جبرئيل مشهور است و بعضى گويند كه اين حُفره، جايى است كه حضرت ابراهيم گِل راست مىكرد از بهر تعمير كعبه، و لِهذا اهل مكّه اين حُفره را «مَعْجنه» مىنامند و معجنه در لغت مغاكى را گويند و طول آن هفت وجب و هفت انگشت مضمومه و عرض پنج وجب و سه انگشت به جانب كعبه و عمق آن يك وجب و چهار انگشت است.
وشيخ محبّ الدين طبرى و غيره گفت: كه اين حُفره، جايى است كه حضرت جبرئيل با حضرت سرور كائنات9 پنج وقت نماز را در روز متعارف در اين موضع گزارده و اوقات پنج نماز معين ساختهاند، در زمانى كه خداى تعالى - جلّ جلاله - نماز را بر اين امّت مرحومه فرض گردانيد، والله اعلم.
بدان كه حدود مطاف از جانب حطيم، از ديوار حطيم تا سر حدّ مطاف بيست و پنج گز و يك شبر و دو انگشت است و از جانب غربى، از شادِروان كعبه تا سرحدّ مطاف بيست و چهار گز و دو انگشت كم، و از جانب جنوبى سىويك گز و هشت انگشت، و از جانب باب كعبه تا سرحدّ مطاف پنجاه و سه گز، تا حدّ باب السلام چهل و چهار گز.
و جملۀ طول مطاف - فيما بين الشمال إلى الجنوب - نود و هشت گز و ثُلث ذراع و دو انگشت كم يا كسرى زياده. امّا عرض زمين مطاف كه گرداگرد كعبه به سنگ، فرش كردهاند، از طرف شرقى كعبه از شبّاكه مقام تا شادروان كعبه كه مقابل اوست، چهل و چهار قدم است و از جانب شمالى از كنار مطاف تا ديوار حطيم - كه مقابل اوست - چهل و هشت قدم است و از طرف غربى، از كنار مطاف تا شادِروان كعبه شصت و پنج قدم است و اين دورترين جوانب است، و از جانب جنوب از كنار مطاف تا شادِروان كعبه آنجا كه زير حَجَر اَسود است، چهل و هفت قدم است.