43در تفسير اين آيه، ابن عباس كه آشنا به علم تفسير از جانب پيامبر شد، چنين گفته است: كلمۀ «يسْتَفْتِحُونَ» را چنين تفسير كرده است:
«
يستفتحون، أي: يستنصرون علي الأوس و الخزرج لرسول الله صلّى الله عليه و آله قبل مبعثه: فلمّا بعثه الله من العرب و لم يكن من بني اسرائيل كفروا به » .13
«آنها اظهار مىداشتند كه پيروز خواهند شد؛ يعنى به وسيلۀ رسول گرامى اسلام بر اوس و خزرج غلبه خواهند كرد؛ چرا كه خداوند پيامبر را از عرب بر انگيخت و از بنى اسرائيل بر نينگيخت كه به ايشان كفر ورزيدند.»
ابن عباس ادامه داده است: پس از اظهار كفر يهود، دو نفر به نزد يهود رفته و آنها را شماتت كردند؛ يكى معاذ بن جبل و ديگرى بشر بن براء بن معرور بود.
«
فقال بشر بن البراء ابن معرور، يا معشر اليهود: اتقوا الله و أسلموا، فقد كنتم تستفتحون علينا بمحمد و نحن أهل الشرك، و تصفونه، و تذكرون أنّه مبعوث، فقال سلام بن مشكم: ما جاءنا بشيء نعرفه و ما هو بالذي كنّا نذكر لكم فأنزل الله تعالي هذه الآية. . . »14
«بشر بن براء بن معرور گفت: اى جماعت يهود، تقوا پيشه كنيد و مسلمان شويد. شما كسانى بوديد كه پيش از رسالت محمد9 بر ما، طلب و اظهار نصرت مىكرديد و او را به صفات نيك مىستوديد. حال چرا اين موضع را گزيدهايد؟ سلام بن مشكم گفت: محمد چيزى را كه ما مىخواستيم نياورده و آنچه را ياد مىكرديم محقّق نكرده، سپس اين آيه نازل شد. . .»
مورّخان آوردهاند كه پيامبرخدا از همان سم دچار مريضى شد، مادر بشر به عيادت پيامبر (ص) آمد. حضرت به وى فرمودند: اى مادر بشر، اثر همان لقمهاى كه در خيبر با پسر تو خوردم، گاهى در من ظاهر مىشد تا اينكه اين بار نفسم را قطع مىكند.
«
فقال - صلّي الله عليه و آله و سلم - يا أمّ بشر، ما زالت أكلت خيبر التي اكلت بخيبر مع ابنك تعاودني، فهذا أوان قطعت ابهري فكان المسلمون يرون أنّ رسول الله - صلّي الله عليه و آله - مات شهيداً مع ما أكرمه الله به من النبوّة » .15
«پيامبر (ص) فرمود: اى مادر بشر، همواره لقمۀ خيبر كه با پسرت خورديم، مرا به مرض وا داشت كه امروز هم براى همان به عيادتم آمدهاى. پس اكنون زمان قطع نفس من است» و مسلمين اعتقاد دارند كه پيامبرخدا شهيد از دنيا رفته، به اضافه كرامتى كه خدا به او به نبوت فرموده.»
البته در مطاوى و مسانيد تاريخى آمده است كه پيامبرخدا (ص) ، پس از شهادت بِشر، زن يهودى را آوردند و دستور دادند كه او را به سزاى عملش برسانند و او را كشتند.
مدفون در بقيع
پيامبرخدا (ص) بشر بن براء بن معرور را در بقيع دفن كرد و خود، شخصاً به جنازهاش نماز گزاردند. رحمت و غفران و رضوان الهى، بر اين حماسى پاكباخته و شهيد
«فَصَلّي عَلَيهِ رَسُولُ الله وَ دُفِنَ بِالبقيع» .16
«پيامبر بر او نماز گزاردند و در بقيع دفن گرديد.»
29. عبد الله بن سلام