113عمده توليدات فدك خرما بوده و اگر جو يا گندمى توليد مىشده، قابل توجه و ملاحظه نبوده است.
به گفتۀ برخى روايات، محصول ساليانۀ فدك 24 و يا 70 هزار دينار بوده است .4 البته هر دو دسته روايات مىتواند درست باشد؛ زيرا همانگونه كه گفتيم، عمده محصولات فدك خرما بوده و نخل خرما درختى است پر محصول كه يك سال خوب ثمر مىدهد و سال بعد حدود يك سوم محصول سال قبل بار مىآورد.
بنابراين، عدد 70000 دينار، متعلق به سالهاى پر محصول و24000 دينار (حدود يك سوم هفتاد هزار دينار) مربوط به سالهاى كم محصول است؛ يعنى متوسط درآمد ساليانۀ فدك چيزى حدود50 هزار دينار بوده است.
درآمد سابق فدك به وجه رايج امروز
تبديل درهم و دينار - كه وجه رايج زمان پيامبر بوده - به وجه رايج امروز، كار دشوارى نيست. هر دينار معادل ده درهم و هر درهم به وجه رايج امروز، حدود بيست هزار ريال (دو هزار تومان) مىشود. پس در آمد ساليانۀ فدك به وجه رايج امروز، چيزى حدود يك ميليارد تومان بوده است.
ممكن است برخى در رقم ياد شده ترديد كنند. اكنون براى روشن شدن ذهن اينگونه افراد، توضيح مىدهيم كه برابر آنچه كتب معتبر شيعه در مورد در آمد ساليانۀ فدك نقل كردهاند و مرحوم شيخ عباس قمى در سفينۀ البحار آورده، 5 محصول ساليانۀ فدك 24 و يا 70 هزار دينار بوده است.
گفتيم كه تفاوت عدد24 هزار دينار و 70 هزار متعلّق به توليدات متفاوت خرماى فدك در سنوات مختلف بوده است. بنابراين :
در آمد دو سال فدك (دينار (
94000 \24000+70000
ميانگين درآمد ساليانۀ فدك (دينار (
47000 \2
94000 در آمد متوسط ساليانۀ فدك (ريال) 000/000/20000*47000\ 940
از طرفى تقريباً همۀ محقّقان، هر دينار را ده برابر درهم 6 و هر ده دينار را معادل هفت مثقال طلا نوشتهاند، 7 پس اگر قيمت هرمثقال طلا را امروز000/362 ريال 8 محاسبه كنيم، عدد زير به دست مىآيد :
قيمت هفت مثقال طلا يا ده دينار به ريال 000/492/000*7\ 2/356
قيمت يك دينار به ريال
249/00 \10
2/492/000 ما براى سادگى محاسبات، قيمت هر دينار را بيست هزار تومان گرفتهايم تا محاسبات بعدى براى عموم قابل درك و فهم باشد.
وچون متوسط در آمد ساليانۀ فدك 50 هزار دينار بوده است، به تومان مىشود :
يك ميليارد تومان در آمد ساليانۀ فدك
)1000/000/000 \200/000*50/000(
افرادى كه متوجه نشدند، يك بار ديگر محاسبات را ملاحظه كنند.
وسعت و گسترۀ فدك
حالكه دانستيم حداقل در آمد ساليانۀ فدك چيزى حدود يك ميليارد تومان بوده است، با يك محاسبۀ علمى مىتوانيم وسعت فدك را هم به دست آوريم.