88بابويه و فقيهان ديگرى كه از آنها نام برديم - در مناسك عربى خود (ص 116) نوشتهاند:
«ما يلزم الحاجّ من الفداء فى إحرام الحجّ ينحره أو يذبحه بمنى، و إن كان فى إحرام العمرة فبمكّه بالموضع المعروف بالحزورة» .
بىترديد در دوران قديم و پيش از انقلاب با نبود امكانات و ابزارهاى گوناگون، اين گونه سهل انگاريها طبيعى بود ولى امروزه ديگر پسنديده نيست. 1پارهاى از نمونههايى كه بيان شد موضوع بعضى از احكام مستحب بود و در خصوص جاهايى كه موضوع احكام واجباند - مانند جمرات - موضوعشناسى، اهميت بيشترى پيدا مىكند. بدون شك، اطلاع فقيه از چگونگى وضع جمرات در زمان معصومين (عليهم السلام) و تغيير و تحوّل آن تا زمان ما، در استنباط احكام آن تأثير خواهد داشت. يكى از عالمان معاصر كه تقريباً از پنجاه سال پيش تاكنون بارها به حج مشرف شده است مىگفت: يكى از مراجع، رمى جمره را از طبقه بالا صحيح نمىدانست به او گفتم: جمره عقبه - دهها سال قبل - در ته يك درّه واقع شده بود، نه بر سطح فعلى، و شايد اكنون دهها متر بالاتر و مرتفعتر از موضع وسطح قبلياش باشد. 2بنابراين، در زمان معصومين (عليهم السلام) هم جمره بر سطح فعلى نبوده كه گفته شود: رمى قسمت طبقه پايين صحيح و رمى طبقه بالا غير صحيح است. ايشان مىگفت: «آن مرجع، استدلال مرا پذيرفت و رمى از طبقه بالا را كافى دانست» .
ب) استحباب نماز روى سنگ قرمز داخل كعبه
از اين باب نمونههاى ديگرى هم هست كه ديگر به همه آنها به تفصيل نمىپردازم و تنها به چند مورد اشاره مىكنم: در مناسك علماى معاصر، ضمن مستحبات درون كعبه معظّمه آمده است: «پس دو ركعت نماز بين دو ستون، بر سنگ قرمز بگزارد. در ركعت اوّل بعد از حمد «حم سجده» ودر ركعت دوم بعد از حمد، پنجاه و پنج آيه از ساير جاهاى قرآن بخواند» . 3