157 ادلۀ توسل

خداوند مى‌فرمايد: يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ ابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ. . .» ؛ ¹«اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد؛ و وسيله‌اى براى تقرّب به او بجوييد. . .» هر چيزى كه خداوند آن را سبب تقرب به درگاهش قرار داده و سبب بر آورده شدن حوايج مى‌شود، آن وسيله است و معيار وسيله بودن، اين است كه او ارزش و احترامى نزد خداوند داشته باشد.

واژۀ «وسيله» در آيه، به صورت عموم به‌كار رفته است كه شامل اعمال و اشخاص به صورت مطلق مى‌شود؛ اعم از اين‌كه زنده و يا مرده باشند. در نتيجه توسل به پيامبر در همۀ حالات جايز است؛ مثل توسل به پيامبر قبل از خلقتش ²يا توسل به پيامبر در حال حيات ³يا توسل به پيامبر در عرصات محشر. احاديث صحيحى بر اين مدعا نقل شده است.

توسل به آثار پيامبر

مسلم است اصحاب به آثار پيامبر تبرك مى‌جستند، حال آيا اين درست است كه كسى معتقد شود: توسل به اثرى كه شرافت را از صاحبش محمد صلى الله عليه و آله گرفته درست است؟ سپس بگويد: توسل به خود پيامبر درست نيست؟ !

برخى از نصوص و روايات در بارۀ تبرك

نمونه در اين مورد زياد است؛ مثلا عمربن خطاب آرزو داشت در كنار پيامبر خدا دفن شود. يا امّ سليم دهانۀ مشك را، كه پيامبر خدا از آن آب خورده بود، مى‌برد و نگه مى‌دارد. يا اصحاب براى گرفتن يك تار مو از موهاى آن حضرت، از همديگر سبقت مى‌گرفتند. يا اسما، دختر ابوبكر، لباس پيامبر را نگه مى‌دارد و مى‌گويد: لباس پيامبر را مى‌شوييم و آب آن را جهت شفا به مريض‌ها مى‌دهيم.

يا اين‌كه خلفا از انگشتر پيامبر خدا صلى الله عليه و آله محافظت مى‌كردند، كه سرانجام به چاه اريس افتاد و گم شد.

چرا آن‌ها سعى داشتند آثار پيامبر را حفظ كنند؟ مقصودشان چه بود؟ چرا وقتى گرفتار بلا و مرض شدند و خواستند دعا كنند يا متوجه خدا شوند، به آثار نبوى اهميت مى‌دادند؟ !