154 مرحلۀ تعظيم

برخى تعظيم كردن؛ مانند بوسيدن دست، به پا خاستن براى احترام، تعظيم به پيامبر در حال زيارت و با خضوع ايستادن را عبادت مى‌شمارند و در نتيجه، تعظيم را پرستش غير خدا مى‌پندارند، در حالى كه اين عين جهل است؛ چون حضرت آدم عليه السلام نخستين انسان صالح است و خداوند به فرشته‌ها دستور مى‌دهد از براى تعظيم آدم، به او سجده كنند. آن‌ها همگى، جز ابليس، سجده كردند.

مشركين، در جريان صلح حديبيه، عروة بن مسعود را نزد پيامبر فرستادند، وقتى عروه برگشت به قريش گفت:

من پادشاه كسرا و قيصر و نجاشى را ديده‌ام، ولى پادشاهى را در ميان ملت خود مانند محمد در ميان اصحابش نديدم. اصحاب محمد به او بسيار احترام مى‌كنند. وقتى وضو مى‌گيرد براى تبرّك، در گرفتن آب وضويش ازدحام مى‌كنند و. . .

در اينجا دو نكته، مهم است:

1. بايد احترام پيامبر رعايت شود و علوّ مقامش از ديگران حفظ گردد.

2. ربوبيت مخصوص خداست و او در ذات، صفات و افعال، از همۀ مخلوقات برتر و ممتاز است.

واسطۀ شرك آميز

برخى معناى واسطه را نمى‌فهمند و مى‌گويند: هركس به واسطه‌اى متوسّل شود او مشرك است و مصداق اين آيۀ شريفه به حساب مى‌آيد: . . . مٰا نَعْبُدُهُمْ إِلاّٰ لِيُقَرِّبُونٰا إِلَى اللّٰهِ زُلْفىٰ. . . ؛ ¹«اين‌ها را نمى‌پرستيم، مگر به‌خاطر اين‌كه، ما را به خداوند نزديك كنند.»

اين استدلال درست نيست؛ چون آيۀ شريفه با صراحت مى‌گويد:

بت پرستى محكوم است و ادعاى مشركان بر اين‌كه بت‌ها داراى مقام ربوبيت‌اند و عبادت بت‌ها موجب تقرّب به خداوند مى‌شود، نادرست است. كفر و شرك آن‌ها به اين دليل بود كه بت‌ها را مى‌پرستيدند و به ربوبيت بت‌ها قائل بودند.

البته مشركين در اين ادعا نيز راستگو نبودند؛ چون خداوند مسلمانان را از دشنام دادن به بت‌ها نهى مى‌كند ²تا آن‌ها خدا را دشنام ندهند.