103توصيف كرده، مى‌گويد: محمل يمن به هيچ‌وجه قابل مقايسه با اين محمل‌ها نيست.
او چهار مسيرى را كه از مصر به مكه وجود داشت، شرح مى‌دهد. 1الجزرى بعد از ترسيم مفصل مسير شام، به شرح منازل مسير عراق - مكه در آن دوره مى‌پردازد.
وى در كتابش گزارشى را كه احمد بن محمدالمغربى گرانادايى در مورد مسير حج عراق به مكه نوشته بود، جاى داده است. 2الجزرى در كتاب خود، به نقل از كتاب «الممالك» علامه ابن فضل اللّٰه العمرى، اين مسير را وحشى‌ترين راه در بين تمام راه‌هاى حج توصيف مى‌كند. 3او در تصوير حج سال 678، وجود چهل هزار حاجى مصرى و در عين حال حضور همان تعداد حاجى سورى و عراقى را ذكر مى‌كند.
ابو سالم عبداللّٰه بن محمد عياشى در سال 1072ه. از وطن خود الجزاير حركت كرد و پس از عبور از تونس و ليبى، به اسكندريه آمد. او از اسكندريه به راه نيل به ينبع آمده، سپس از راه خشكى به مكه رفت. از آنجا به مدينه و در يكم ربيع الثانى از مدينه به رملۀ فلسطين حركت كرد. پس از زيارت قدس در سال 1074ه. به كشور خود بازگشت. 4در قرن 17 ميلادى، يك حاجى مسيحى، سفرى را كه به همراه ساير حجاج مسيحى به قدس داشت، وصف مى‌كند.
سيمون لهستانى در بين سال‌هاى 29 - 1017 از استانبول حركت كرده، ابتدا به قاهره آمده و از آنجا به محمل شام، كه به سمت مكه حركت مى‌كرد، ملحق شد.
او در شهر رمله، از اين كاروان جدا شد و به همراه همسفران خود به طرف قدس و حلب رفت. او تمام حوادثِ به راه افتادن محمل، جشن‌هاى مربوط به آن، ساختار كاروان حج، دشوارى‌هاى سفر، مسيرهاى حركت و به‌طور خلاصه، ارسال محمل از مصر به مكه را شرح مى‌دهد. 52. مسير شام
در مورد كاروان حج شام در قرن 16 و اوايل قرن 17 ميلادى، هيچگونه سند مكتوبى در اختيار نداريم. بعد از اين تاريخ، معلومات، اسناد و سفرنامه‌هاى زيادى در مورد كاروان شام به ثبت رسيده است.
كاروان شام، كاروان بسيار بزرگى بود. ابتدا حجاج بالكان به استانبول مى‌رسيدند.
جمعيت حجاج عثمانى هم اجتماع كرده و پس از آن كه همه در اسكودار جمع مى‌شدند، همراه صرّۀ همايونى حركت