94«امروز روز مهر ورزى است. امروز خداوند قريش را عزيز مىكند.» 1بدين وسيله، پيامبر شعار انتقام جويانه مسلمانان را به شعار محبتآميز تبديل كرد و عفو و گذشت را نسبت به دشمنان سر سخت اسلام اعمال نمود. پيامبر صلى الله عليه و آله به كنار خانۀ كعبه آمد و دستگيرۀ در خانه را گرفت، در حالى كه مخالفان به كعبه پناه برده بودند و در انتظار اين بودند كه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله دربارۀ آنها چه دستورى صادر مىكند؟ در اينجا پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود:
«الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي صَدَقَ وَعْدَهُ وَ نَصَرَ عَبْدَهُ وَ هَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ» .
«شكر خداى را كه وعدهاش تحقق يافت و بندهاش را پيروز كرد و احزاب و گروههاى دشمن را منهزم ساخت.»
سپس رو به مردم كرده، فرمود:
«مَا ذَا تَظُنُّونَ يَا مَعْشَرَ قُرَيشٍ! قَالُوا خَيْراً، أَخٌ كَرِيمٌ وَ ابْنُ أَخٍ كَرِيمٍ وَ قَدْ قَدَرْتَ! قَالَ: وَ أَنَا أَقُولُ كَمَا قَالَ أَخِي يُوسُفُ لاَ تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ يَغْفِرُ اللَّهُ لَكُمْ وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ .
«چه گمان مىبريد، اى جمعيت قريش كه دربارۀ شما فرمان دهم؟ آنها در پاسخ گفتند: ما از تو جز خير و نيكى انتظار نداريم. تو برادر بزرگوار و بخشنده و فرزند برادر بزرگوار ما هستى، و اكنون قدرت در دست تو است. پيامبر فرمود: و من دربارۀ شما همان مىگويم كه برادرم يوسف دربارۀ برادرانش به هنگام پيروزى گفت: امروز روز سرزنش و ملامت و توبيخ نيست!»
آنگاه با جملۀ: «اذْهَبُوا فَأَنْتُمُ الطُّلَقَاءُ» ؛ «برويد همه آزاديد.» 2همه را مورد عفو و گذشت قرار داد. همين عمل توفانى در سرزمين دلهاى مشركين به پا كرد كه به گفتۀ قرآن: . . . يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللّٰهِ أَفْوَاجاً. 3
فوج فوج مسلمان شدند و آيين اسلام را با جان و دل پذيرفتند.
ب) رفتار مسالمتآميز پيامبر صلى الله عليه و آله با يهود
قوم يهود در ابتدا، در كنار يكديگر زندگى مىكردند ولى بر اثر عوامل مختلف مثل اختلافها، خيانتها و. . . اين يكپارچگى از بين رفت. عدۀ زيادى سرزمين اصلى خود را ترك كردند و برخى از آنان به سرزمين يثرب مهاجرت نمودند.
اين عده در اين شهر و اطراف آن به ساختن ساختمانها و قلعههاى محكم اقدام نمودند و در آنجا مسكن گزيدند. قبايل معروف