90تجارت بيشتر از حد معين شده نبايد خراج گرفته شود. هيچ كدام از آنان براى جنگ و حمل سلاح مجبور نخواهند شد، بلكه مسلمانان بايد از آنان دفاع كرده و با آنان، بنا به پيروى از آيۀ كريمۀ: وَ لاٰ تُجٰادِلُوا أَهْلَ الْكِتٰابِ إِلاّٰ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ. . . ، به نيكوترين روش گفتگو و بحث نمايند. آنان در محيط امن و آكنده از مهربانى زندگى مى‌كنند. هرجا كه باشند و در هر مكانى كه منزل گزينند، از بروز چيزهايى كه موجب رنج و ناراحتى آنان باشد، جلوگيرى مى‌شود. ¹ج. رفتار مسالمت‌آميز پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله در مقابل مخالفان

از مطالعۀ تاريخ چنين بر مى‌آيد كه ايجاد مودت و دوستى با بيگانگان امرى بود كه پيامبر رحمت در روابط بين الملل و در برخورد با مخالفان عقيدتى خود از آن بهره مى‌گرفت چه اين‌كه اولا: اسلام آيين فطرت است و هرگز با احساسات طبيعى و انسانى بشر سر ناسازگارى ندارد، ثانيا: پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به اين نكته توجه داشت كه با ايجاد جو دوستى و روابط مسالمت‌آميز مى‌توان با مخالفان عقيدتى به گفت و گو و جدال احسن پرداخت. يكى از ابعاد گستردۀ قرآن، موضوع احتجاج با كافران، مشركان و اهل كتاب است. برخى از اين احتجاج‌ها مربوط به پيامبران پيشين است كه با مردمان عصر خود انجام داده‌اند و برخى ديگر مربوط به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله با مشركان مكه و اهل كتاب يثرب و حومۀ آن مى‌باشد. ²الف. رفتار مسالمت‌آميز پيامبر صلى الله عليه و آله با كفار قريش

سرزمين مكه، پايگاه شرك و مشركان بود. اهل كتاب به دليل كمى افراد، در اين شهر جايگاه نداشتند. اسلام در اين پايگاه مقدس ظهور كرد. بنابراين، نخستين تماس و دعوت پيامبر صلى الله عليه و آله متوجه مشركين مكه است.

اين دعوت كه به روش مسالمت‌آميز و گفت و گو صورت گرفت بر محور «توحيد» و «معاد» بود. پيامبر صلى الله عليه و آله با دلايل منطقى و با تلاوت آيات قرآن، روح و جان مشركين را مخاطب قرار مى‌داد و از آنان مى‌خواست كه تعقل و تفكر كنند و خود را از زنجيرهاى اوهام و عقايد جاهلى نجات دهند. در مقابل مشركين زبان به انكار و سخنان ناشايست گشودند و انواع آزارها و اذيت‌ها را نسبت به پيامبر صلى الله عليه و آله و پيروان اندك او اعمال كردند.

به تدريج اسلام در قلب‌ها جاى گرفت و گروندگان به اين آيين توحيدى رو به فزونى