124نمىكردند، جز در تو سكونت نمىگزيدم.»
پيامبر اسلام پس از روزهاى طولانى پيادهروى در مسير گرم و ملال آور مكه تا يثرب، وارد اين شهر شد. 1آن حضرت به محض ورود به يثرب، اقداماتى سنجيده به منظور انسجام مسلمانان و دفع خطر اهل كتاب انجام دادند. نخستين اقدام آن حضرت ساختن مسجد بود. جايگاهى كه افزون بر مركزيت عبادى، مسائل فرهنگى و سياسى نيز از آنجا مديريت مىشد. دومين اقدام آن حضرت ايجاد پيمان برادرى ميان مسلمانان بود كه اين مهم نيز در محل مسجد برگزار گرديد و اقدام ديگر ايشان انعقاد معاهدهاى با اهل كتاب بود كه به موجب آن، مسيحيان و يهوديان مدينه در جنگهاى احتمالى، دست كم به دشمنان اسلام مدد نرسانده و در جبهۀ دشمن قرار نمىگرفتند.
هر روز كه از حضور مسلمانان در شهر مدينه مىگذشت جاذبههاى معنوى اين دين جديد، بيش از پيش، مردم كنجكاو را مورد توجه قرار مىداد. بيان نغز و شيوا و منطق جذاب و برخورد نرم پيامبراسلام، حجت را بر طالبان حقيقت تمام مىكرد و در اين ميان انتخاب مكان مناسب در مسجد پيامبر براى مذاكره با نمايندگان اديان، اهتمام نبى گرامى را در توجه دادن به نقش معنوى و ماندگار مسجد، در جدىترين صحنههاى فكرى، نمايان مىسازد:
استوانههاى مسجد النبى صلى الله عليه و آله
در محل مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله، در مدينۀ منوره، ستونهايى وجود دارد. اين ستونهاى نُهگانه عبارتاند از: حرس، توبه، وفود، سرير، قرعه، حنانه، مربعة القبر، تهجّد و مخلّقه. 2بايد دانست كه ستونهاى ياد شده، يادآور اتفاقها و رخدادها در رابطه با پيامبر صلى الله عليه و آله و يا اصحاب آن حضرتاند. ستون حنانه يادآور درخت خرمايى است كه پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگام سخنرانى و ايراد خطبه به آن تكيه مىزدند و با پيشنهاد يكى از صحابه منبرى ساخته شد و درخت جاى خود را به آن منبر چوبين داد و اين اتفاق نالهاى حزن آور را از آن درخت خرما بدنبال داشت.
استن حنانه از هجر رسول صلى الله عليه و آله
ناله مىزد همچو ارباب عقول