67ضمن تنظيم و حفظ احساساتى كه مبناى ساختمان را تشكيل مىدهد؛ آن را از نسلى به نسل ديگر انتقال مىدهد. 1بهعقيدۀ «گيرتس» : مكانيسم ايجاد كنندۀ ايمان، مناسك است. ايمان مذهبى در جريان مناسك مذهبى ايجاد مىشود. 2دين زنده، با ماهيتى كه دارد، بايد رابطۀ اجتماعى را خلق كرده و از آن نگهدارى كند. 3انواع مناسك:
- مناسك خانوادگى: دعا، نماز، زيارت، قربانى، قرآنخوانى و. . .
- مناسك خويشاوندى: صلۀ ارحام، ازدواج، دعا، نماز، زيارت، وليمه دادن، عيادت مريض و. . .
- مناسك محلى: مسجدسازى، مراسم دعا، قرائت قرآن، مراسم شب قدر، نماز جماعت، نماز.
- مناسك ملى: مانند مثالهاى بالا.
- مناسك جهانى: حج.
مناسك جهانى، براى دنياى خارج از اسلام مفهوم ناشناختهاى است.
جامعهشناسان غربى، در بيان انواع مناسك دينى، توانستهاند تا مناسك ملى و نژادى پيش بروند. حال، اگر در قرن اخير به پديدۀ جهانى شدن مىانديشند، جز در چهارچوب روابط مادى و سياسى، تصوّرى از جهانى شدن را درك نمىكنند.
حج، مهمترين مناسك دينى در آيين مقدس اسلام است كه، مىتواند مسلمانان را ساليانه در يك اجتماع عظيم مذهبى گردهم آورد و همگان را با دستور و نظام هماهنگ و شعار واحد به اجراى مراحل مختلف مناسك، هدايت نمايد و ارتباط معنوى با خدا و مردم را در عالىترين و زيباترين صورت نشان دهد.
اين است كه حج در اسلام از اركان اعتقادى ايمانآورندگان بهشمار مىرود و در قرآن و روايتها، به رفتن بهسوى آن تأكيد مىشود؛ اما نه هجوم همگانى، كه ممكن نخواهد بود، بلكه آنان كه شرايط برايشان فراهم است و عذر و مشكل خاصى براى بهجا آوردن مناسك حج ندارند، بايد آهنگ حج نمايند.
مناسك جهانى حج در سفارش پيشوايان اسلامى
احكام و دستورهاى اسلامى همواره متناسب با مصالح و مفاسد فردى و اجتماعى صادر شده است. هركدام آثار فردى و اجتماعى خاصى دارد. هركدام از