148
كوچ به سوى مشعرالحرام
غروب روز نهم، بعد از نماز مغرب و عشا، همراه بسيارى از حاجيان، عرفات را با پاى پياده به سوى مشعر ترك كرديم. براى ما، در اين سفر، هيچ صحنهاى مانند حركت سيلآساى حاجيان به سوى مشعر نبود! بهطورى كه يكى از همراهان، كه با شهيد محمد منتظرى آشنا بود و براى تهيۀ فيلم و گزارش از فرانسه آمده بود و سابقۀ هوادارى از حزب تودۀ ايران را داشت و داراى گرايشهاى سوسياليستى بود. وقتى آن صحنۀ عظيم مردمى را ديد، تحت تأثير قرار گرفته، گفت:
«ماركس (بنيانگذار فكرى ماركسيسم) ، لنين (رهبر انقلاب كمونيستى شوروى سابق) و ديگر رهبران سياسى و حزبى در اروپا، ماهها و سالها تلاش، مبارزه و تبليغ مىكنند تا يك تظاهرات و ميتينگ سياسىِ چند هزار نفرى راه بيندازند يا حزبى تشكيل بدهند و هنوز يك قرن نشده، نفوذ فكرى و قدرت سياسى خود را از دست مىدهند و به فراموشى سپرده مىشوند، اما پيامبر ( صلى الله عليه و آله) و ابراهيم ( عليه السلام) هزار و چهارصد سال پيش، راه و رسمى را آورده و در انديشهها و دلها اين چنين نفوذ كردهاند! و هر سال جمعيتى متشكل از زن، مرد، پير، جوان، سياه، سفيد، عرب، عجم و. . .
از نقاط مختلف جهان با مال و اختيار خود به اين سرزمين مىآيند و در يك زمان مشخص، اعمال يكسانى را براى خدا انجام مىدهند و روز به روز در يادها و خاطرهها زندهتر و بالندهتر مىگردند! با اينكه همۀ مرامهاى حزبى و صاحبان قدرت پس از مدتى از يادها محو و نابود مىشوند.»
براى ما، در اين سفر، هيچ صحنهاى مانند حركت سيلآساى حاجيان به سوى مشعر نبود!
اين همراه گزارشگر و بزرگشدۀ فرانسه، در ادامۀ سخنانش گفت:
«من اين صحنه و حركت عظيم عبادى را نمىتوانم تجزيه و تحليل كنم و برايم مايۀ بهت و شگفتى است!»
در منا
در سر زمين منا، مسير چادرهاى ايرانيان تا رمى جمرات، موقعيت خوبى بود