103برخى از اين كتابها، اعمال و احكام زيارتِ قدس و خليل‌الرحمان را نيز دارد. در واقع براى عثمانى‌ها چهار نقطه مقدس بود:

قدس، الخليل، مكه و مدينه. كه سلطان مراد سوم، سالانه سه و پانصد فلورى صره براى اين چهار نقطه مى‌فرستاد. ¹قدس در دورۀ عثمانى سخت مورد توجه بود و برخى سفر زيارت حج را از آنجا آغاز مى‌كردند.

زمانى‌كه كاروان استانبول به شام مى‌رسيد و در آنجا توقّف مى‌كرد، كسانى در اين فاصله، براى زيارت به مسجد اقصى مى‌رفتند و آن را زيارت مى‌كردند. به همين دليل، آثارى هم در بارۀ تاريخ قدس و زيارات آن در ميراث عثمانى برجاى مانده است؛ براى نمونه، مى‌توان به اين آثار اشاره كرد:

مناسك قدس مبارك، دانشگاه مرمره، الهيات، عمومى، ش2340

قدس شريف مناسكى و نيچه زيارتلر، كتابخانۀ سليمانيه، يازما باغيش‌لر، ش3/2411

مناسك خليل ابراهيم عليه‌السلام، مسلح يوسفى، كتابخانۀ سليمانه، يازما باغيش‌لر، ش3/3723

شهرت يك حديث ميان تركها سبب اهميت قدس ميان آنان شد و آن اين بود كه «هر كسى با نيت حج و عمره، از مسجد الاقصى احرام بپوشد، مانند آن است كه از مادر متولد شده است» . ²از ميان كتابهاى مناسك، چند كتاب اصلى بود كه ديگر آثار از روى آنها نوشته مى‌شد. آثار اصلى عبارت بودند از:

مناسك حج، از يوسف سنان افندى.

بهجةالمنازل، از محمد اديب بن محمد درويش. از اين دو اثر نسخه‌هاى فراوانى موجود است. آثار ديگرى كه زياد استفاده مى‌شد مناسك جامى، دهلوى و سندى بود كه به تركى عثمانى ترجمه شده و شهرت زيادى به دست آورده بود. كتاب مناسك جامى در سراسر عثمانى موقعيتى ويژه داشت و تا اواخر دورۀ عثمانى مورد استفاده بود. از اين اثر، نسخه‌هاى فراوانى در دست است.

كتابهاى مناسك، برخى مفصل و برخى كوتاه بود. در اين اواخر بيشتر اين آثار كوتاه شد تا بيشتر مورد استفاده قرار گيرد. آثار بسيارى از اين مناسك نيز به مرور از ميان رفت و دليل آن، استفادۀ در طول سفر بود كه سبب مى‌شد تا آنها از ميان برود و مندرس