99مانند كوه ابوقبيس، مكان سنگ، مكان شقالقمر، جبلالنور (كوه نور) جبل ثور و. . . .
بيت اللّٰه الحرام
بيركهارت در بخش اول سفرنامهاش، بيتاللّٰه الحرام را به تفصيل توصيف كرده و در توصيفات خود، به همۀ مسائل توجه داشته است؛ بهگونهاى كه مطالبش به بيش از 50 صفحه مىرسد. از مطالب حاشيهاى كه بيركهارت در اين بخش عنوان كرده، اسامى درهاى موجود در مسجدالحرام، شامل 37 نام جديد است. در بعضى موارد نام قديمى اين درها را ذكر كرده است. مهمترين درهايى كه به آن اشاره كرده، عبارتند از:
بابالسلام كه بهتر است حاجيان از آن وارد شوند، باب النبى و باب على. همۀ اين درها در قسمت شمالى قرار داشتهاند. اما درهاى مشرقى: باب الصفا، باب الشريف و باب ابراهيم. در جنوبى: باب العمره، در غربى:
باب الزياره هستند. باب الزياره از بزرگترين درها بود كه طاق بلند و عظيمى داشت. او در اين فصل، محيط بيرونى مسجدالحرام را توصيف كرده، كه هفت مناره را نيز در بر مىگرفت. بيركهارت از خدمتكاران بيتاللّٰه الحرام و خدمتكارانى كه در داخل حرم شريف دستورات پليس را اجرا كرده و هر روز اطراف كعبه را جارو مىكردند و مىشستند، ياد كرده و مىافزايد:
«ظاهراً سرپرست اين خدمتكاران از رجال مكه بوده و با شريف، پاشا و حاكم مكه مجالست داشته است.
بيشترين كارگرها از سياهپوستان و هندىها بودند.» 1چون بيركهارت عادت داشت موشكافى كند، بنابراين، مجدداً به ذكر مسائل مربوط به كعبۀ مشرفه بازگشته و مىنويسد:
«درِ كعبه سالى 3 بار (روز بيستم ماه رمضان، پانزدهم ذىالقعده و دهم محرمالحرام) 2باز مىشود. اين كار معمولاً 1 ساعت بعد از طلوع خورشيد با نصب پلكانى در كنار درِ كعبه آغاز مىشود كه در اين هنگام عموم مسلمانان حاضر در مسفله (پايين شهر مكه) به سوى كعبه مىشتابند و با سرعت داخل كعبه مملوّ از جمعيت مىشود.»