123زحمتها و خسارتها و ناملايمتها همه سهل است و گمان نشود كه «مقصد اعلى» فقط زيارت آن خانه مىباشد و بس، يا انجام عملياتى از فرايض و مستحبات حج است و بس؛ زيرا خانه و مقام و صحنۀ عرفات و منا (همه) «مكان عمل» اند و آن فرايض و مستحبات هم خود «عملاند» (نه مقصد) ، بلكه مقصد خيلى بزرگتر از اينهاست و هنوز خيلى فاصله بين اينها با «مقصد نهايى» موجود است. مقصدهايى كه بايد از اين اجتماع مقدس و از اين اعمال مستحب و واجب و فرايض مذهبى به دست آيد، امرى است بسى پرقيمتتر از جان.
آنرا مىتوان در يك كلمۀ واحدۀ «امنيت جهان» تلخيص كرد. قرآن مجيد روى اين كلمه مقدّسه انگشت مىگذارد و سخن از «بيت امن» بسيار مىگويد. و امن و عدل هر جا باشد همانجا «خداست» . آن كلمه افشاى اين رمز است كه بايد امنيت از اين خانه به جهان پخش شود. پس بايد چشم به آن هدف بلند باشد تا مشكلات بيش از اندازۀ حقيقى و واقعى خود جلوه نكنند، بلكه خيلى كوچكتر از آن جلوه كنند كه قابل اعتنا باشند. متأسفانه دستگاههاى گيرندۀ افكار ما مسلمين، هنوز آنقدر قوى نشده كه اين راز افشا شده را بگيرد.
اكنون شمردن نواقص و نقايص را به عهدۀ نقادان گذارده، در اينجا فقط به ذكر علاج آنها پرداخته و پيشنهادهايى به نظر مىرسد كه تقديم ملل و دول مسلمين مىشود و نقشههايى هم (براى حصول و تأمين هدف اصلى اين اجتماع مقدس خطير) به طور فشرده و اختصار ارائه مىگردد:
پيشنهاد: 1 - اولاً پيشنهاد مىشود كه هر بيست يا سى نفر مسافرِ حج - در فرودگاه مهرآباد - به يك تن فقيه و عالِم مذهبى سپرده شود يا با كاروانها براى هر سى نفر حاجى، يك نفر فقيه مذهبى در نظر گرفته شود كه عمل طواف و حج را بهطور صحيح به آنان تمرين بدهند. حتى ماكت مسجدالحرام را با حِجر اسماعيل و درجههاى پلههاى صفا و مروه را و جمرۀ عقبه را، در وسط آن ديوار و تابلو، در جلوى ديدگان افراد بگذارند تا فقيه مذهبى، اعمال مذهبى را از روى ماكت به اشخاص نشان بدهد.
امسال در عمل رمى جمرۀ عقبه، در آن اجتماع مهيب، بعضىها مجبور به تكرار عمل شدند و همين باعث آفتاب زدگى آنها شد و بعضى نيز در طوافِ خود، دست روى