141اين مرحله بايد با شعار و شعور پارسايان همساز شود و خشيت الهى را به قلبش رهنمون سازد. مشعر الحرام، حرم الهى است كه ورود به آن، تنها پس از گذر از مراحل پيشين ميسّر مىگردد. اينجا محل ذكر خدا و مشاهدۀ جمال الهى است؛ نقطۀ پايان هجر و آغاز وصال و لقا است.
اما «منا» سرزمين تمنّا و آرزو است، چنانكه از امام رضا عليه السلام نقل شده:
در اين جايگاه، جبرئيل به ابراهيم عليه السلام فرمود:
يا ابراهيم! آنچه خواهى از پرودگارت تمنّا كن.
البته ناگفته آشكار است كه بت شكنى چون ابراهيم خليل عليه السلام، آرزويى جز بريدن از تعلّقات، و رضا و تسليم در برابر خداوند ندارد؛ پس پيروان او نيز اين تمنّا را در دل خويش مىپرورانند و از حق مىخواهند؛ بايد خليلآسا تسليم حق باشند.
امام سجاد عليه السلام در گفت و گو با شبلى، منا را محلّى براى اين مقصود دانستهاند كه شخص عهد كند كه مردمان را از زبان و قلب و دست خويش در امان بدارد؛ كه در اين صورت، رضايت دوست نيز حاصل مىگردد.
پس از آنكه، با رمى جمرات، شيطان را از قلب خويش دور ساخت، بايد طمع را نيز قربانى كند و موانع قرب و رضاى الهى را از ميان بردارد.
فصل ششم (منزل ششم) : رمى جمرات، تجلّى توكّل
عناوين: مقام توكّل در عرفان، رمى جمرات تجلّى توكل، پيشينۀ تاريخى، رمى جمرات نبرد با شيطان درون و بيرون.
نگارندۀ اثر، دربارۀ پيشينۀ تاريخى رمى جمرات، سه احتمال را، با توجه به روايات، بيان داشته است:
1 - اين عمل را حضرت آدم عليه السلام، جهت راندن شيطان انجام داده است.
2 - ابراهيم عليه السلام جهت دور ساختن شيطان انجام داده است.
3 - و يا اين عمل يادآور سنگهايى است كه ابراهيم خليل عليه السلام به قوچ قربانى زد.
با توجه به دو احتمال نخست، برخى گفتهاند رمى جمرات سهگانه، حاكى از آن است كه انسان بايد در مسير قرب الهى سه طاغوت را طرد كند؛ طاغوت درونى (نفس