87نيز از معجم بكرى نقل كرديم.
وى به نقل از سكونى اين مطالب را آورده است.
2 - مسجد على عليه السلام، كه همچنان برپاست و زير دژى كه خود وى گشوده، نمازگاه مردم است. شيعيان به زيارت اين مسجد مىروند و گمان دارند كه جايگاه همان درى است كه آن حضرت عليه السلام از دژ كنده است. در كنار آن جوى آبى وجود دارد كه مىپندارند از زير اين در جوشيده و به آن تبرك مىجويند.
3 - مسجد پيامبر صلى الله عليه و آله در دشت صهباء، و به هنگام بازگشت از خيبر آن را بنا فرمود و امروز از ميان رفته است.
4 - مسجدى كه تنها آثار اندكى از آن بر جاى مانده و در كنار سدّ حصيد قرار دارد، و در روستاهاى باستانى از آن ياد شده و گمان نمىكنم كه به خيبر ارتباطى داشته باشد. و نه زمان ساخت آن به فتح خيبر نزديك باشد؛ زيرا از صحنۀ جنگ به دور بوده است.
ب - دژها
دژهاى مشهور خيبر كه تا زمان ما معروف هستند، عبارتند از:
1 - دژ نطاة
2 - دژ ناعم
3 - دژ شقّ
4 - دژهاى كتيبه از جمله: أ قموص ب - وطيح ج - سلالم.
5 - دژ صعب بن معاذ
برخى از اين دژها همچنان پا برجا و تقريباً قابل استفاده است ولى هيبت و كارآيى آن از زمان پيروزى مسلمانان، از ميان رفته است.
روستاهاى باستانى، و آثار تاريخى و سدها
از روستاهاى باستانى خيبر اينها را مىتوان نام برد:
1 - روستاى مكيده
2 - روستاى زبران
3 - روستاى شريف كه خود پايگاه و مركز اصلى خيبر است
4 - آثار باستانى فراوانى در كنارههاى سنگلاخها و درون دژها و برخى روستاها وجود دارد. ولى بسيارى از آنها نامى شناخته شده ندارند و بايد ادارۀ آثار باستانى به اكتشاف آنها بپردازد و نيازمند راهنمايان ورزيدهاى است كه پژوهشگر و جهانگرد را به اين مناطق راهنمايى كنند.