208از نظر روايات، هريك از نمازهاى ظهر و عصر، يا مغرب و عشا دو وقت دارد:
1 - وقت فضيلت.
2 - وقت اجزاء.
وقت فضيلتِ نمازِ ظهر، از لحظۀ زوال خورشيد است تا زمانى كه سايۀ شاخص به اندازۀ خودِ آن باشد.
و وقت فضيلت عصر، از لحظه‌اى است كه سايۀ شاخص از مثل به «مثلين» برسد. كسى كه بخواهد وقت فضيلت را درك كند بايد نمازهاى ظهر و عصر را جدا از هم بخواند.
امّا در وقت اِجزاء، بايد گفت كه مجموع فاصلۀ ظهر تا غروب، وقت اِجزاء است و هركدام از اين دو فريضه در اين فاصله به‌جا آورده شود، مجزى است. در اين‌صورت مى‌توان ميان آن‌دو جمع كرد. چيزى كه هست به مقدار چهار ركعت از اول وقت به نماز ظهر، و به همان مقدا از آخر وقت به نماز عصر اختصاص دارد، فقط در وقت مختص هر نماز نمى‌توان ديگرى را به‌جا آورد.
عين اين دو وقت؛ «فضيلت» و «اِجزاء» ، در نماز مغرب و عشا نيز هست كه در كتاب‌هاى فقهى بيان شده است.
بنابراين، اگر دو نماز را در يك وقت بگزاريم، هر دو را در وقت خود خوانده‌ايم، چيزى كه هست احياناً وقت فضيلت يكى، و گاهى هر دو را از دست داده‌ايم، و التزام به سنت خوب است ولى واجب نيست. چه‌بسا مصالح ايجاب كند كه انسان، يك تكليف مستحبى را براى كار مصلحتِ برتر ترك كند و جريان در مورد تفريق ميان دو نماز چنين است؛ زيرا در بسيارى از كشورها، موجب حرج گرديده و احياناً سبب ترك نماز شده است.
دليل بر اين‌كه مى‌توان ميان دو نماز بدون عذر جمع كرد، عملِ رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله است كه بارها بدون عذر دونماز را يك‌جا گزارد، تا كار را بر امّت آسان سازد.
تصوّر نشود كه جمع ميان دو نماز، در ديگر مذاهب اسلامى وجود ندارد، آنان نيز در برخى از موارد ميان دو نماز جمع مى‌كنند.
پيروان ابوحنيفه در عرفه و مزدلفه ميان دو نماز جمع مى‌كنند.
شافعى و مالكى و حنبلى در سفر، قائل به جواز جمع هستند و برخى ديگر در مواقع عذر؛ مانند بارندگى، بيمارى و ترس جمع ميان دو نماز را جايز مى‌دانند و هرگز نمى‌توان