84بر حجاج و اقامۀ نماز در منا را بر اميرالحاج حمل كردهاند و البته بعضى از فقها نيز حجاج را در اقامۀ نماز در مسجدالحرام يا منا مخيّر دانستهاند. 1اقوال فقها
صاحب جواهر فتوا به «عدم جواز اقامۀ نماز در غير منا توسط اميرالحاج» را به شيخ طوسى كه در سه كتاب «تهذيب» و ظاهر «نهايه» و «مبسوط» آمده، نسبت داده است. 2ولى ظهور عبارت «نهايه» و «مبسوط» در عدم جواز پذيرفته نيست.
در نهايه آمده است:
«يستحبّ لمن أراد الخروج اِلىٰ مِنىٰ الّا يخرج من مكّة حتّى يصلّي الظهر يوم التروية بها ثمّ يخرج الى منىٰ الّا الامام خاصّة فانّ عليه أن يصلّى الظهر والعصر يوم التروية بمنىٰ و يقيم بها الى طلوع الشمس من يوم عرفة» . 3
در عبارت فوق سخن در آداب خروج به منا است. بر حجاج مستحب است كه در روز ترويه نماز ظهر را در مكه بخوانند، سپس به طرف منا حركت كنند، اما امام (اميرالحاج) نماز ظهر و عصر روز ترويه را در منا مىخواند و در همانجا رحل اقامت مىافكند تا بعد از طلوع روز عرفه. حكمى استحبابى از اميرالحاج نفى مىشود و حكمى ديگر بر او اثبات مىگردد.
قاعدتاً سنخ حكمى كه براى او اثبات مىشود، از سنخ همان حكمى است كه او را از آن استثنا كردهاند. پس «عليه» در عبارت شيخ، ظهور در «وجوب» ندارد، بلكه به قرينۀ صدر، ظهور در «استحباب» دارد.
شاهد ديگر آنكه چند سطر بعد، در خصوص زمان حركت از منا به عرفات مىگويد:
«و يستحبّ للإمام أنْ يخرج مِنْ مِنىٰ الّا بعد طلوع الشمس من يوم عرفة و من عدا الامام يجوز له الخروج بعد أن يصلّي الفجر بها و موسع له ايضاً الى طلوع الفجر» . 4
پس عبارت مورد استناد، اساساً در سياق احكام استحبابى حركت از مكه به منا و از آنجا به عرفات است و احتمال آنكه يكى از احكام مذكور در بين ساير احكام استحبابى، حكم