83مطرح خواهد شد) در گذشته برا ى حفاظت و مراقبت از كاروان هاى حج در بين راه بوده است. با توجه به دشوارى سفرها در گذشته و خطرات فراوانى كه جان و مال مسافران را تهديد مىكرد، وجود فردى بهعنوان اميرالحاج را لازم مىدانستند؛ بهطورى كه در زمان خلافت عثمانى ساليان درازى افرادى را به اين مسؤوليت مىگماشتند و او بههمراه هزاران سرباز همراه كاروانيان حركت مىكرد و در بين راه وظيفۀ حفاظت و مراقبت از جان و مال مسافران از دستبرد سارقان و راهزنان و گاهى تعدّى قبايلِ بين راه را به عهده داشت. گاهى قبايل بين راه به علل و انگيزههاى مختلف از كاروانيان حج، مطالبۀ مال مىكردند و در صورت ممانعت آنان، متعرض مسافران حجّ مىشدند.
بهلحاظ مسؤوليت سنگينى كه اميرالحاج درجهت حفظ سلامت كاروانها در رفت و برگشت برعهده داشت، همهساله دربين صاحبمنصبان عثمانى اختلافات زيادى براى آنكه چهكسى صلاحيت تصدّى اين منصب را دارد، درمىگرفت. 1فصل دوّم: «اميرالحاج» در فقه شيعه
در روايات و كتب فقهى شيعه و اهل سنت، احكامى كه غالباً استحبابى است، براى اميرالحاج وجود دارد كه به بعضى از آنها اشاره مىشود.
«يوم الترويه» و اقامۀ نماز ظهر و عصر در منا
حجّاج در روز هشتم ذىحجه (يومالترويه) در مكۀ مكرّمه، احرام حجّ بسته و عازم سرزمين منا مىشوند، شب را در اين سرزمين مىمانند و پس از طلوع آفتاب روز عرفه عازم سرزمين عرفات مىشوند. يكى از آداب احرام حج، آن است كه پس از اقامۀ نماز ظهر و عصر در مسجدالحرام محرم مىشوند، اما اميرالحاج از اين حكم مستثنى است. علاوه بر اينكه روايات در اين زمينه متفاوت است، برخى اقامۀ نماز در مسجدالحرام را مستحب شمرده و برخى در منا شايسته توصيف كردهاند. فقها در مقام جمع بين روايات و به قرينۀ روايات ديگرى كه دربارۀ اميرالحاج وجود دارد، در مسأله قائل به تفصيل شده و اقامه نماز در مكه را