48رود و بعد بيايد كعبه را طواف كند؟ براى آنكه عرفات خارج از مرز حرم است و اگر كسى ميهمان خداست ابتدا بايد به بيرون دروازه رود و آن قدر دعا و ناله كند تا لايق ورود به حرم شود.» ¹حاجى در سرزمين عرفات از جبل‌الرحمه، كوه رحمت بالا مى‌رود تا دعاى عرفه را آنجا بخواند، دعايى كه سرتاسرش عرفان و معناست، در قسمت چپ آن كوه بود كه سيد شهيدان حسين‌بن على عليهما السلام رو به كعبه آن دعاى معروف را قرائت كرد.

9- بيتوته در مشعر

امام خمينى فرمودند با حال شعور و عرفان به مشعرالحرام و عرفات رويد.

فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللّٰهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ. . . ²

ثُمَّ أَفِيضُوامِنْ حَيْثُ أَفَاضَ‌النَّاسُ ³

مشعرالحرام محدودۀ حرم است، اينجا محدودۀ حرم امن و ورودى حرم الهى است. اينجا محلى است كه بايد شب را در آن بتوته كرد.

در اين مكان است كه بايد به جمع‌آورى سنگ ريزه و به تعبير تهيّه سلاح پرداخت و به جنگ شيطان رفت.

10- فلسفۀ اعمال منا

منى بر وزن رضا يعنى اميد و آرزو

از عرفات و مشعر كه مى‌گذرى به منا سرزمين عشق و آرزوها قدم مى‌گذارى.

پس آرزويت را از خدا بخواه، اما آنچه بر تو حلال نيست و استحقاق آن را ندارى، آرزو نكن و به فرمودۀ امام صادق عليه السلام «لا تمنّ مالا يحلّ لك ولا تستحقّه» . ⁴سزاوار نيست كه زائر خدا در چنين مكانى، به دنبال حوائج دنيوى باشد بلكه بايد به قصد قربت خواسته‌هاى مشروع و معنوى و مادى خويش را طرح نمايد.

امام صادق عليه السلام در علّت نامگذارى اين سرزمين به «منا» فرمودند: هنگامى كه جبرئيل در اين محلّ به حضرت ابراهيم عليه السلام گفت: «تمنّ ابراهيم» ؛ يعنى ابراهيم! آرزوى خود را بيان كن، اين مكان «منا» نام گرفت. و آرزو در منا به معناى آرزوى دنيوى نيست بلكه آرزويى است همراه با اصرار و عاطفه ورزى.

انسان‌ها با آروزهايى كه دارند، زندگى مى‌كنند و اصولاً بندگى بسيارى از انسان‌ها در گرو آرزوهايى است كه در دل و نهان خود دارند و چه آرزويى بهتر كه در