33
وَالْمِيزانَ، لِيَقُومَ النّٰاسُ بِالْقِسْط. 1
علامۀ طباطبايى، بيان ديگرى دربارۀ آيه شريفه دارد 2و قيام را با استفاده از كلام اهل لغت، «مايقوم به الشيء» معنا كرده است. بدين معنا كه خداوند، بيتاللّٰه الحرام را قوام براى مردم قرار داده و به عبارت ديگر، دنيا و آخرت مردم، قائم بدان است و حق تعالى با ايجاد ارتباط بين بيتاللّٰه الحرام و ماههاى حرام (به وسيلۀ احكامى همچون حج) ، زندگى اجتماعى توأم با سعادت مردم را تأمين نموده است.
اندك تأملى در منافع و بركات بيت عتيق و ماههاى حرام، نشان مىدهد كه بركات ثابت و متغير فراوانى بر آنها مترتب مىگردد. صلۀ ارحام، ارتباط بين دوستان، انفاق به فقرا، كسب و كار و منفعت اقتصادى، دوستى و مودّت بين اقوام و نزديكان و همسفران، آشنايى با مسلمانان بلاد ديگر، نزديكى قلوب، پاكيزگى روحها، تقويت قواى مسلمانان، رشد امّت و حيات دين، اهتزاز نشانههاى حق و حقيقت و پرچمهاى توحيد و يكتاپرستى، و. . . همگى از آثار و بركات حج است.
در واقع، آيۀ شريفه، پاسخى است به شبهۀ كسانى كه اعمال و مناسك حج را كمفايده يا بىفايده و خرافى تخيّل مىكردند؛ چنانچه از ذيلآيۀ ذَلِكَ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللّٰهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَأَنَّ اللّٰهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ استفاده مىشود كه خداوند (كه داناى همه چيز است) ، اين منافع و بركات را بر كعبه، ماه حرام و اعمال و مناسك حج، مترتّب نموده است.
نكته مهم در آيۀ شريفه، «قياماً للناس» است يعنى در پرتو كعبه، منافع مردم تأمين مىگردد؛ و البته در فرهنگ قرآنى، منافع، اعم از دنيوى و اخروى است.
در آيۀ شريفه ديگرى، اين مطلب با صراحت بيشتر بيان گرديده است:
لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُم 3چنانچه آيۀ مباركۀ ديگرى، كعبه را اوّلين خانهاى معرّفى مىكند كه براى مردم، مايه بركت قرار داده شده است: اِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبٰارَكاً وَ هُدىً لِلعٰالَمِين. 4اين آيه شريفه، پاسخ شبهۀ يهوديان در خصوص تغيير قبلۀ مسلمانان (از بيتالمقدس، به سوى بيتاللّٰه الحرام) است.
مبارك، به معناى «بركتيافته» و «جايگاه خير فراوان» است (و البته از آنجا كه پس از «مباركاً» عبارت «وهدىً» آمده است، ممكن است اين مباركى، فقط ناظر