44در سند اين روايت لؤلؤى واقع شده كه وى تضعيف گرديده است.
ج: عن عبدالأعلى قال: قال أبوعبداللّٰه - ع -: «لا هَدي إلّامِنَ الإبلِ ولا ذبح إلّابمنىٰ» ؛ 1اين عبدالأعلى مردّد است بين «عبدالأعلى بن اعين بجلى» كه توثيق شده، و «عبدالأعلى بن اعين» آل سام كه تضعيف گرديده است. بنابراين روايت از اعتبار مىافتد.
د: عن منصور بن حازم، عن أبي عبداللّٰه - ع - في رجل يضلّ هديه فوجده رجل آخر فينحره، فقال: «إن كان نحره بمنىٰ فقد أجزأ عن صاحبه الذي ضلّ عنه وإن كان نحره فى غير منىٰ لم يجز عن صاحبه» . 2اين روايت از نظر سند صحيح است.
3 - دستۀ سوم رواياتى است كه دلالت دارد بر اين كه قربانى كردن در مكه نيز جايز است؛ مانند:
عن معاوية بن عمار، قال: قلت لأبي عبداللّٰه - ع -: «إنّ أهلَ مكة أنكروا عليك أنّك ذبحت هديك فى منزلك بمكّة، فقال:
إنّ مكّة كلّها منحر» . 3اين روايت از نظر سند مشكلى ندارد.
4 - دستۀ چهارم آيۀ قرآن و روايتى در تفسير آن است كه دلالت دارد منا مكان ذبح است امّا از بيان اين كه در غير منا ذبح جايز است يا نه، ساكت است.
خداى متعال مىفرمايد:
«اتمّوا الحجّ والعمرة للّٰهِ فإن أُحصرتم فما استيسر من الهدي ولا تحلقوا رؤوسكم حتّىٰ يبلغَ الهَديَ مَحِلّه» . 4از آيه اجمالاً فهميده مىشود كه براى قربانى محل خاصى است امّا آن محل كجا است، آيه بر آن اشاره نكرده، و در روايت معتبرى «محل» به «منا» تفسير شده است:
عن زرعة قال: «سألته عن رجل أحصر في الحجّ، قال: فليبعث بهديه إذا كانَ معَ اصحابه ومحلّه أن يبلغ الهدي محلّه ومحلّه منىٰ يوم النحر إذا كان في الحجّ» 5اگر از آيه به ضميمۀ روايت فهميده شود كه محل ذبح «منا» است و در غير منا ذبح صحيح نيست، اين دسته به دستۀ دوم از اخبار ملحق خواهد بود و دستۀ مستقلى محسوب نمىگردد.
جمعبندى روايات:
روايات دسته اوّل كه از محلّ ذبح سخن به ميان نياورده و دستۀ چهارم، با گروههاى ديگر هيچگونه تنافى ندارد، مهم جمع ميان روايات دستۀ دوّم و چهارم با دستۀ سوّم است. دستۀ دوّم و چهارم دلالت مىكنند كه ذبح در خارج از منا كفايت نمىكند و دستۀ سوّم دلالت دارند بر كفايت