114
[ آيت اللّٰه ] حكيم در «المنهاج» مىگويد: ميقات پنجم يلملم است كه ميقات اهل يمن و ميقات آن دسته از مردم مناطق ديگر است كه از راه آنها عازم حج مىشوند.
خنيزى در «المنهج» مىگويد: يلملم ميقات اهل يمن است.
[ آيت اللّٰه ] خويى در «المناسك» مىگويد: ميقات چهارم يلملم است و آن ميقات كسانى است كه از طريق يمن عازم حج مىشوند.
[ شهيد ] صدر در «الموجز» مىگويد:
ميقات چهارم يلملم است و آن، يكى از كوههاى تهامه است. گفته مىشود كه فاصلۀ آن تا مكه 94 كيلومتر است.
در «رسالۀ» آقاى خاقانى آمده است:
ميقات چهارم يلملم است و آن ميقات اهل يمن است، و هركس كه از طريق يلملم عازم حج شود بر او واجب است از آنجا محرم شود. اين ميقات تا مكه 94 كيلومتر فاصله دارد.
در «مناسك» [ آيت اللّٰه ] گلپايگانى آمده است: ميقات چهارم يلملم است و آن، يكى از كوههاى تهامه است. و تا مكه تقريباً 94 كيلومتر فاصله دارد و ميقات اهل يمن و ميقات مردم مناطقى است كه از آن مسير عازم حج مىشوند. 1اين فتاوا را با اين طول و تفصيل به اين خاطر نقل كرديم كه نكتۀ مهمى را تذكر بدهيم و آن نكته اين است كه همۀ فقها، ميقات اهل يمن را منحصر به يلملم كردهاند در حالى كه - چنانكه در روايات گذشته ديديم - چنين نيست؛ زيرا يمن راههاى ديگرى نيز دارد كه از يلملم عبور نمىكند بلكه از طريق طائف مىگذرد كه قرن المنازل يا وادى محاذى قرن المنازل در آن جا قرار دارد.
از آنجا كه معمولاً فتاوا به اين منظور منتشر مىشود كه مقلد، طبق آن عمل كند، لازم است مفتى، نخست راههاى يمن و منازل بين آن ومكه را بشناسد و سپس در پرتو آن فتوا بدهد. بنابراين بهتر است در مقام فتوا چنين گفته شود: «يلملم ميقات كسانى است كه از يمن، از راه تهامه (ياراه ساحلى) عازم حج مىشوند، چه اهل يمن باشند يا تهامه يا هرجاى ديگر»
البته مطلق گويى در بيان فتوا كه نقل كرديم منحصر به فقهاى اماميه نيست بلكه برخى از كتابهاى فقهى اهل سنت نيز كه در دسترس اين نگارنده است، در اين جهت با كتابهاى فقهى ما مشترك است كه اينك چند نمونه از آن را مىآوريم:
در «المحلى» تأليف ابن حزم (ج7،