109نظر مى‌آيد كه در ايران حول مقابر مذهبى ملاحظه مى‌شود. در ذى الحجۀ سال 1395 به منزل مرحوم سيدمصطفى عطار در مدينه رفتم و مسأله را ضمن مذاكره‌اى با وى در ميان گذاردم. ايشان كه در فاصلۀ سالهاى 1361 تا 1368 قمرى، به مدت بيش از هفت سال شهردار مدينه بوده و با رفت و آمدهاى ايرانيان در طول 85 سال از عمرش آشنايى داشته، بيش از هر كس ديگر مى‌توانست راهنماى من در پاسخ به اين سؤال باشد. ايشان به من گفت: پس از تخريب بناى عظيم مشهد حمزه و صحابه در احد، زمين اطراف مقابر حصارى نداشت و مكرر ديده شد سگهاى ولگرد آن وادى، از روى قبور رفت و آمد مى‌كردند. عده‌اى از عالمان مدينه موضوع را با امير وقت مدينه در ميان گذاردند و امير امر به احداث ديوار و حصاربندى آن نمود. و من پيشنهاد دادم كه از ضريح آهنى كه قبل از اين به حول مقابر اهل بيت در بقيع بود و توسط علاقمندان اهل بيت به محلى امن انتقال و از آن مراقبت مى‌نمودند براى حصار مشهد صحابه پيامبر در احد جاسازى شود و اين كار صورت گرفت.

پرسيدم اين ضريح را چه كسانى به حول مقابر اهل مدينه گذارده‌اند؟

گفت: اين ضريح طى تشريفاتى از طرف ايرانيان و حمايت شاه قاجار با همكارى و موافقت سلطان عثمانى به مدينه حمل گرديد و در محل معروف به قبۀ اهل بيت نصب گرديد. او در اين خصوص متن اصلى فرمان را به من نشان داد كه خانوادۀ او مفتخر به انجام كارى شده بود، و از اين كه همكارى لازم را در انجام چنين اقدامى مبذول داشته مورد تقدير حكومت وقت ايران و عثمانى قرار گرفته بود. ¹جداى از مقبرۀ شهداى احد، چندين موضع منسوب به رسول خدا - ص - در محدودۀ احد موجود است:

1 - غارى است كه آن حضرت - احتمالاً در لحظۀ سخت شكست مسلمانان - به آنجا رفته‌اند و قريب 20 تا 30 متر از سطح زمين بالاتر است. در نقلى از مطلب بن عبداللّٰه آمده است كه «ان النبى - صلّى اللّٰه عليه [ و آله ] - دخل الغار الذى بالجبل.» ²

2 - مسجدى است با نام «مسجد فُسح» كه حدود 100 متر جنوب محل غار و البته در داخل شعب و چسبيده به ديوارۀ راست كوه است. ³گفته شده كه رسول خدا - ص - نماز ظهر و عصر را در آنجا خوانده است. اين شِعْبِ فرعى را كه مسجد