32و آثار در اين قبرستان نگه داشتهاند و حاضر نيستند به منطق انسانى لااقل گوش فرا دارند.
غير از قبور ائمه - عليهمالسلام - قبر عباس عموى پيغمبر و قبر ابراهيم فرزند 16 ماهۀ رسول خدا، قبر فاطمه بنت اسد مادر على - ع -، قبرهاى همسران پيغمبر - ص - غير از قبر خديجه، كه در قبرستان ابوطالب و بنىهاشم مدفون مىباشد، همه در همين سرزمين پاك مدفونند.
قبور حضرت زينب و رقيه و امكلثوم، دختران پيغمبر - ص - و نيز قبر منوّر امّالبنين مادرِ حضرت ابوالفضل - ع - و نيز قبر صفيه عمۀ رسول خدا و قبر حليمۀ سعديه دايۀ حضرت رسول - ص - و بسيارى از اصحاب و ياران و خويشان پيغمبر بزرگوار اسلام در همين قبرستان به ظاهر مخروبه مدفون مىباشند. بيشتر زائران اين قبرستان مقدس با همۀ خاك و خار و شنى كه در كف راهها ريخته شده است با پاى برهنه و با خضوع كامل وارد مىشوند و زيارت مىكنند.
چند روز اول اقامت در مدينۀ منوره برنامه بدين قرار بود كه صبحها به حرمِ مطهر رسول خدا - ص - مىرفتيم و پس از زيارت و نماز به قبرستان بقيع مشرف مىشديم و با اشك و آهى، دلِ غمديده را تسكين مىداديم و پس از مختصر گشت و گذارى در بازار مدينه به خانهبرمىگشتيم، شبها نيز عموماً به شنيدن مواعظ و ذكر مصائب اهل بيت - عليهمالسلام - و در شبهاى آخر اقامت، بيشتر به شنيدن مناسك حج كه برنامۀ بعدى ما بود مىگذشت و حضرات وعاظ با آوردن ميزى كه سياهپوش مىشد، در عمل مناسك را تشريح و توصيف مىكردند تا اشتباهى در اعمال پيش نيايد.
چند روز آخر اقامت در مدينه - كه در مجموع از دوازده روز تجاوز نكرد - به ديدن و زيارت قبرستان اُحد و مساجد معروفِ مدينه رفتيم.
قبرستان اُحد در شمال شرقى مدينه به فاصلۀ پنج كيلومتر واقع است. اين قبرستان مدفن شهيدان جنگ اُحد است. در اين جنگ كه در سال سوم هجرت پيامبر اتفاق افتاد، حمزۀ سيدالشهدا و عدهاى از مسلمانان پاك عقيدت به درجۀ رفيع شهادت رسيدند و در همين محل به خاك سپرده شدند.
اين قبرستان هم مانند قبرستان بقيع، تلّ خاكى است كه آن را وهابىها بدين صورت درآوردهاند. آنجا كه قبر مطهر حمزة بن عبدالمطلب قرار دارد و زائران زيارتنامه مىخوانند، با اندكى برجستگى و علامت مختصرى كه با چند سنگ پهلوى هم مشخص مىشود، پشت