139

به شرع اندرز بهر طوف كعبه

سنايى در باب حج و كعبه بسيار سخن گفته به همين جهت است كه شاعرى به نام عارف زرگر در مدح سنايى گفته است، كعبه مقصدِ تو نيست، بلكه مقصد و مقصود تو خداى كعبه است.

تا حريم كعبه باشد قبلۀ اهل سخن

13 - عثمان مختارى متوفّاى 549 شاعر قرن پنجم و ششم كه متعلّق به دورۀ دوم غزنويان است، همانند ديگر معاصران خود، شاعرى مدّاح بوده و با توجّه به شهرت و آوازۀ كعبه، عيد قربان، صفا، مروه و. . . در مدايح خود از آن كلمات سود جسته و هر يك را به مناسبت به پادشاهان امراى منظور نظر خويش نسبت داده است.

14 - سيد حسن غزنوى متوفّاى 557 ملقّب به اشرف، به پاكى و عزّت نفس و علوّ همّت و تقوا و عفاف و زهد و ديندارى شهرت دارد ولى در عين حال زمان شاعرى او مصلحت ايجاب مى‌كرده كه در ظاهر مدّاح سلاطين و امرا باشد.

سيّد حدّاقل دو سفر حج داشته و به زيارت خانۀ خدا نائل شده است.

سيّد وقتى در سفر حجّ خود به زيارت روضۀ حضرت رسول توفيق يافته قصيده‌اى در چهل و پنج بيت سروده و در آن جمال‌الدين محمّد وزير را، كه مرقد پاك حضرت ختمى مرتبت را عمارت كرده، ستوده است. ³امير فخرالدّين كه از امراى نيكوكار روزگاران بوده و به حُجّاج خدمت مى‌كرده و به نيازمندان بخشش فراوان داشته. شاعر از خيرانديشيها و خدمات او در راه مكّه ستايش بسيار كرده و اعمال خير او را در حدّ اعجاز شمرده است. قصيده‌اى را كه در اين مورد سروده، مى‌توان به عنوان سفرنامۀ منظوم شمرد.

من به راه مكّه آن ديدم ز فخر روزگار

عيد اضحى كه يكى از آخرين مراسم حج است و قربانى در آن روز انجام مى‌گيرد،