103قبايل بعد از هجرت، مىپردازيم:
همانگونه كه گذشت، اوس و خزرج پس از آمدن به يثرب، در منطقۀ يهوديان مستقر شدند؛ زيرا در آن روزگار، ثروت در اختيار آنان بود. 1زمانى كه قدرتى يافتند و يثرب به صورت يك مركز سياسى در منطقه درآمد، زمين و ثروت به دست آورده و در قسمت بالاى مدينه و پايين آن پراكنده شدند. برخى از آنها به مناطقى آمدند كه كسى در آنها ساكن نبود، برخى ديگر به قراى آباد رفته و در آنجا اموال و خانههايى اختيار كردند. 2مناطقى كه اوس و خزرج و يهود در آنها سكونت گزيدند؛ بويژه قسمتهاى جنوبى، در دو سوى غرب و شرق كه به «عوالى» ، «قبا» و «عصبه» معروف است، از پر جمعيتترين مناطق، با آب فراوان و مزارع گسترده مىباشد، 3چرا كه شبكهاى از بهترين واديها همچون وادى «مهزور» از شرق، وادى «مذينيب» از جنوب شرقى و وادى «رانوناء» از جنوب و بخشى از وادى «بطحان» ، كه در مسيرش به شمال غرب به اين واديها مىپيوندد، در مناطق مزبور جريان دارد. 4ترديدى وجود ندارد كه واديها و چاههاى سمت عوالى، قبا و عصبه، از مهمترين عوامل در تمركز جمعيت در آن نواحى و گسترش كشاورزى در شكل گسترده مىباشد. 5گفته شده كه نواحى مدينه، در زمانى كه رسول خدا - ص - به آن شهر هجرت فرمود، تا نُه منطقه بوده است. هر بخش آن از نظر منطقهاى، نخلستان، زراعت و جمعيت مستقل بوده و هر قبيلهاى از قبايل در ناحيۀ ويژۀ خود سكونت داشته است. در اصل اين نواحى همچون قراى به هم چسبيده بوده است. 6مىتوان گفت كه در يثرب مجتمعى از خانهها بوده كه در وسعت و عمارت، بيش از حدّ روستا و كمتر از حد شهر بوده است. 7و ما بر اساس اين اصل كه يثرب گروهبندى و منطقهبندى انصار را نشان مىدهد، كار را آغاز مىكنيم. ابتدا از شرق، پس از آن از جنوب و در نهايت از بخش غربى آن سخن خواهيم گفت. بدين ترتيب خانههاى انصار را بايد بدين صورت طبقه بندى كرد:
1 - دار بنى عبد اشهل؛ شامل منازل بنى عبد اشهل بن جشم بن حارث و منازل بنو حارثة بن حارث و منازل بنوظفر مىشود كه همه از آن اوس است.
2 - دار بنى معاوية بن مالك بن عوف بن عمرو بن عوف از اوسيان.
3 - دار بنى واقف و اسلم فرزندان امرء القيس بن مالك و بنى وائل بن زيد بن قيس،