62مشكلاتى براى روحانى كاروان يا جدايى برخى از زائران از جمع آنها، مدير يا معاون يا خدمه بايد با آگاهى كامل به مناسك حج، مراقب انجام درست اعمال حجاج باشند، به عنوان مثال: هنگام حركت زائران از ميقات به مكه، يا از مكه به عرفات، يا از عرفات به مشعر، كه با چند دستگاه اتوبوس حركت مىكنند، روحانى كاروان تنها همراه يكى از آنهاست، در نتيجه بقيۀ اتوبوسها را بايد مسؤولان كاروان همراهى كنند و چنانچه براى آنها مسألهاى پيش آيد، انتظار اين است كه مسؤولان كاروان بتوانند در چنان شرايطى آنها را راهنمايى كنند.
بنابراين آگاهى مديران، معاونان و خدمۀ كاروانها نسبت به مناسك حج بايد در حد بالاترى از آنچه براى زائران لازم است باشد و گذشته از مسائل عمومى حج، برخى از احكام فقهى وجود دارد كه رابطه تنگاتنگ با مسائل اجرايى حج دارد، كه مىتوان آنها را با عنوان «احكام فقهى اجرايى حج» از ساير مسائل جدا كرد.
آنچه پيش رو داريد اين دسته از مسائل است، كه براى اولين بار، سال گذشته در جلساتى كه به همت سازمان حج و زيارت قم ترتيب داده شده بود در جمع مديران و معاونان كاروانهاى شهرستان قم بيان شد، و اكنون خلاصۀ آن مباحث به صورت جزوۀ حاضر تقديم مىشود، اميد است كه مورد استفادۀ مطالعهكنندگان و قبول حضرت حق قرار گيرد. «رَبّٰنٰا تَقَبَّلْ مِنّٰا اِنَّكَ اَنْتَ السَّميٖعُ الْعَليٖم.»
اخلاص در عمل
مديريت كاروان حج و خدمت به زائران بيت الله الحرام، از اعمالى است كه رنگ عبادت دارد، از اين رو بايد با قصد قربت و براى رضاى خداوند انجام پذيرد، كه اگر چنين باشد، اجر اخروى فراوانى نيز خواهد داشت.
تنظيم برنامههاى آموزشى حج
بر مسؤولان كاروان لازم است برنامههاى آموزشى حج را بگونهاى تنظيم كنند كه زائران آنها بتوانند به نحو شايستهاى در آن برنامهها شركت كرده و خود را آمادۀ اين سفر عظيم بنمايند؛ يعنى با در نظر گرفتن زمان حركت كاروان و موقعيت شغلى زائران، جلسات