149 اَلاٰل يا جبل الرحمه

فرزند هشام براى انجام حج به حجاز آمده ابتدا به مدينه وارد شد، در آنجا نامه‌اى از پدرش هشام بن عبدالملك به دستش رسيد كه در آن نوشته بود: «قِفْ بالنّاس على اَلاٰل» نامه را خواند ولى از اين عبارت چيزى نفهميد. كسى را نزد زهرى فرستاد و او را خواست و معناى جمله را از او پرسيد، وى نيز نتوانست پاسخ دهد، ولى گفت: جوانى از عراق براى تحصيل به اينجا آمده شايد او بداند.» بدنبال وى - كه ابوبكر هُذَلى بود - فرستاد ابوبكر هُذلى آمد و فرزند هشام با او قضيّه را در ميان نهاده نظرش را جويا شد، پاسخ داد: «اَلاٰل» همان كوهى است كه در عرفات واقع شده و مردم بر روى آن وقوف مى‌كنند. زهرى پرسيد: آيا شاهدى بر گفتارت دارى؟ گفت: آرى، سپس اين شعر را، كه نابغۀ ذُبيانى سروده، خواند:

بمُصْطَبِحٰاتٍ من أضاف و ثَبْرة يُرِدْنَ ألالاً سَيْرُهن التَدافُعُ

«سوگند به بانوان نگهبانى شده، از كوهستان لصاف و دشت ثبره، كه كوه الال را زيارت مى‌كنند و حركت آنان چنان است كه يكديگر را كنار مى‌زنند (در حال كوچ كردن هستند) .»

هشام را اين سخن خوش آمد و براى او دعا كرد و پول و لباس به وى بخشيد. ¹در نقلى آمده است كه: رسول خدا - ص - در عرفات بر «نابت» ، روبروى كوهى كه اَلاٰل ناميده مى‌شود، و كنار كوه مسلم و راه شنزار پياده روان، بين دو صخره‌اى كه نَبْعه و نُبَيْعه‌اش نامند، وقوف فرمود. ²جبل‌الرحمه كه آن را اِلال نيز گويند - به كسر همزه و تخفيف - نام جايى است كه فرشتگان از آنجا به يارى سپاه اسلام آمدند و در طرف دست چپ به سوى الصفرا قرار دارد. ³وقوف در عرفات

تا آنجا كه تاريخ گواهى مى‌دهد، در تمامى اعصار، پيروان اديان آسمانى كه فريضه حج براى آنان تشريع شده بود، به هنگام حج، در عرفات وقوف مى‌كردند در دورۀ جاهلى نيز، گروهى از جرهميان با تأسى به ابراهيم خليل و اسماعيل - عليهماالسلام - خانۀ كعبه را محترم داشته، گرد آن طواف مى‌كردند و حج و عمره را بجاى آورده، در عرفات و مشعر وقوف