51منزل سوم: سير من الحق الى الخلق
اين منزل با بازگشت از مكه و مدينه به وطن آغاز مىگردد و در اين منزل مسؤوليت، مشكلتر از منزل اول و دوم است؛ زيرا در اين منزل وظيفۀ سالك، وظيفۀ پيامبران الهى است چرا كه حاجيان سالك، اينك بايد به تبليغ رسالتهاى الهى در ميان ديگر مردمان بپردازند و اين، عين وظيفۀ انبيا است؛ «الذين يبلّغون رسالات اللّٰه» 1در منزل اول و دوم «خود سازى» بود و در اين منزل «ديگر سازى» است، و ديگر سازى گرچه متوقف بر خودسازى است اما به اندازهاى مشكل است كه پيامبر گرامى فرمود: «شيّبتنى سورة هود لمكان قوله: فاستقم كما امرت و من معك» ؛ 2«سورۀ هود مرا پير كرد چرا كه در اين سوره آمده است تو و «يارانت» بايد استقامت كنيد.»
خودسازى (فاستقم كما امرت) در سوره شورى نيز آمده است 3ولى آنچه ريش و محاسن پيامبر - ص - را سفيد كرد، ديگرسازى (و من معك) است.
حاجى سالك پس از بازگشت از مكه و مدينه، بايد آنچه از آنجا به سوغات آورده است (خودسازى) عملاً به ديگران تزريق كند، گفتار و كردار و روش و منش او سرمشق براى ديگران باشد و اين بهترين هديۀ او براى ديگران است. حاجى سالك بايد با اهتمامش به فرائض دينى و بويژه نماز، آن هم در مسجد با جماعت، اهميت اين عبادت بزرگ را به ديگران بفهماند، آن حاجى كه در وقت نماز غفلت از نماز دارد و مشغول امور دنيا است، قطعاً از حج بهرهاى نبرده است و قرآن با وى به خطاب عتابآميز، سخن مىگويد؛ «فويل للمصلين الذين هم عن صلوتهم ساهون.» 4
و نيز آن حاجى كه پس از حج تارك خمس باشد، نه فقط حاجى نيست بلكه از نظر قرآن، هم مشرك است و هم كافر؛ «فويل للمشركين الذين لا يؤتون الزكوة و هم بالآخرة هم كافرون» 5و همچنين بانوان حج گزارنده، پس از بازگشت از حج، بايد در حجاب، اسوه و الگوى ديگران واقع گردند.
مرد و زن حاجى بايد اخلاق اسلامى را در خانه و در ميان مردم عملاً تبليغ كنند و عفو و گذشت و ايثار و فداكارى، شعار آنها باشد و به ديگران روش «ديگر گرايى» را كه در قرآن بدان سفارش اكيد شده است بياموزند؛ «لينفق ذو سعة من سعته و من قدر عليه رزقه فلينفق