52
مما آتاه اللّٰه» 1پس به راستى كه اين منزل سوم، بسيار مشكل است ولى پاداش آن نيز بهمان اندازه بالاست؛ «من احياها فكأنما احيى الناس جميعاً» 2از اينرو، سالك پس از طى منزل اول و دوم، نكتهاى را كه بايد در منزل سوم در نظر داشته باشد، آن است كه اينك حساب وى در نزد خدا و اهل بيت - عليهم السلام - و نيز ديگر مردمان، غير از حساب عموم مردم است و با چشم ديگرى نگريسته مىشود.
حضرت آدم - عليه السلام - ترك اولائى بيش نكرد ولى چون از خواص بود و چون آن ترك اولا سزاوار روح مقدس وى نبود، با خطاب عتاب آميزى؛ «اهبطوا بعضكم لبعض عدو» 3از آن مقام عالى (بهشت) به اين مقام دانى (دنيا) سقوط كرد و نيز حضرت يوسف صديق - ع - با آن مقام و منزلت، براى آن كه در زندان متوسل به غير از خدا شد، قريب ده سال زندان او ادامه يافت؛ «فلبث فى السجن بضع سنين» 4پس اگر سالك حج گزارده به وسيلۀ عمل ناروايش ابهت حج را در ميان مردم بىرنگ يا كم رنگ كند، گناه او به اندازهاى بزرگ است كه معلوم نيست موفق به توبه شود.
قرآن در مورد چنين حاجى و زائرى مىفرمايد: او نظير كسى است كه همه مردم جهان را كشته باشد! «من قتل نفساً بغير نفس او فساد فى الارض فكأنما قتل الناس جميعا» 5اين است كه امير مؤمنان حج را «آزمونى بزرگ و امتحانى سخت و آزمايشى روشنگر و پاكسازيى رسا و خالص كننده» مىشمارد. 6و از حضرت صادق - ع - منقول است كه پس از برشمردن اسرار حج كه ما در ضمن مطالب گذشته از آن استفاده جستيم، مىفرمايد:
«و استقم على شروط حجك هذا و وفاء عهدك الذى عاهدت به مع ربك و اوجبته الى يوم القيامة» 7پس از حج گزاردن بر اسرار و مراتب و منازل آن كه در سفر سلوكىات، به چنگ آوردهاى، و نيز بر وفاى عهدى كه در آن سفر روحانى و عرفانى با خداى خود، برقرار كردهاى، استقامت پيشه كن و تا روز قيامت بر آنها پايدار باش.