78تصميم گرفت تا همبستگىهاى قبيلهاى را كم رنگ كرده و مناسبات آنان و معيار سنجش اعمال را حق و باطل قرار دهند. در بينش قرآن هر فردى خود در قبال كار خويش مسؤول است نه آنكه او كار خويش را به پاى قبيله بگذارد و يا بالعكس اگر كسى خطايى مرتكب شد، طايفۀ او بى دليل از اوحمايت كنند. قرآن بر اين شخصيت مستقل فكرى تأكيد فراوانى داشت.
به همين دليل به مردم گفته شده كه «هيچ كس بار گناه ديگرى را به دوش نمىكشد» 1و فرمود: «هر آينه تنهاى تنها، آن سان كه در آغاز شما را بيافريديم نزد ما آمدهايد در حالى كه هر چه را ارزانيتان داشته بوديم، پشت سر نهادهايد و هيچ يك از شفيعانتان را كه مىپنداشتيد با شما شريكند همراهتان نمىبينم. از هم بريده شدهايد و پندار خود را گمگشته يافتهايد.» 2مشركان به رسول خدا - ص - مىگفتند كه حتى اگر قيامتى باشد و خداى تو بخواهد ما را در جهنم بيندازد همراه با خويشان خود در برابر او مىايستيم و مقاومت مىكنيم. 3از اين جا بود كه خدا فرمود: «در روز قيامت نه خويشاوندان برايتان سود كنند، نه فرزندانتان، خدا ميانتان جدايى مىافكند و اعمالتان را مىبيند.» 4و در جاى ديگر از كافر ياد شده كه «آيا آن كسى را كه به آيات ما كافر بود، ديدى كه مىگفت: البته به من مال و فرزند داده خواهد شد» آنگاه مىفرمايد: «آنچه را كه از او مىستانيم تا تنها نزد ما بيايد» . 5
برپايه اين آيات مىتوان گفت كه خداوند بر آن بود تا در ضمن آيات قرآنى، هر فرد را جداى از بستگىهاى قبيلهاى، مسؤول كار خودش بداند. در اينجا بايد به يك آيه بسيار مهم اشاره شود، آيهاى از خداوند ضمن آن از مشكران مىخواهد تا بدون تأثيرپذيرى از ديگران؛ اعم از اشراف قريش يا خانوادۀ خود، دربارۀ رسول خدا - ص - بينديشند: «بگو شما را به يك چيز اندرز مىدهم، دو دو و يك يك براى خدا قيام كنيد، سپس بينديشيد، تا